Category Archives: sthOthra rathnam

स्तोत्र रत्नम – श्लोक 21 से 30- सरल व्याख्या

Published by:

श्री: श्रीमते शठकोपाय नमः श्रीमते रामानुजाय नमः श्रीमत् वरवरमुनये नमः

पूरी श्रृंखला

<< 11 -20

श्लोक 21

श्री आळवन्दार् स्वामीजी, भगवान, जो कि हमारे शरण हैं, उनकी महानता का ध्यान करते हैं। जैसा की समझाया गया है – पहले लक्ष्य की प्रकृति की व्याख्या करने के बाद, यहां उस लक्ष्य का प्राप्त करने वाले व्यक्ति की प्रकृति को समझाया गया है। एक अन्य व्याख्या – पहले भगवान, जो हमारे शरण है, उनकी व्याख्या करने के बाद, यहां उन्होंने शरणागति (समर्पण की प्रक्रिया) की प्रकृति पर प्रकाश डाला, जिसे बाद में समझाया जाएगा।

नमो नमो वाङ्गमनसातिभूमये
नमो नमो वाङ्गमनसैकभूमये |

नमो नमो’नन्तमहाविभूतये
नमो नमो’नन्तदयैकसिंधवे ||

मेरा नमस्कार! नमस्कार!, हे भगवान आपको,जो वाणी और मन की पहुंच से परे हैं (उन लोगों के लिए जो आपको अपने प्रयासों से जानने की कोशिश करते हैं); मैं आपको नमस्कार करता हूं जो वाणी और मन की पहुंच के भीतर हैं (उनके लिए जो आपकी कृपा से आपको जानते हैं,); मेरा नमस्कार आपको, जिनके पास अपार धन है; आपको मेरा नमस्कार, जो दया के सागर हैं।

श्लोक 22

श्रीआळवन्दार् स्वामीजी अपनी योग्यता की घोषणा करते हुए, प्रपत्ति (समर्पण) में संलग्न होते हैं जो पहले [पिछले पासुर में] आया था। इस श्लोक में उस साधन के अभ्यास के विषय में समझाया गया है जो लक्ष्य प्राप्ति के लिए उपयुक्त है।

न धर्मनिष्ठोस्मि न चात्मवेदि
न भक्तिमांस्त्वच्चरणारविंदे |

अकिञ्चनो’नन्यगतिश्शरण्य!
तवत्पादमूलं शरणं प्रपध्ये ||

हे भगवान, आपके ही श्रीचरण आत्मसमर्पण करने के लिए उपयुक्त है! मैं कर्म योग पर दृढ़ नहीं हूं; मुझे स्वयं के बारे में ज्ञान नहीं है; आपके श्रीचरणकमलों में मेरी भक्ति नहीं है; मैं जिसके पास और कोई साधन नहीं है, और कोई अन्य शरण नहीं है, मैं दृढ़ता से आपके दिव्य श्रीचरणकमलों को साधन के रूप में स्वीकार करता हूं।

श्लोक 23

जब भगवान कहते हैं, “चिंता मत करो कि तुम्हारे पास मेरे लिए कुछ भी अनुकूल नहीं है; जब तक तुम में निषिद्ध आचरण नहीं हैं जो तुम्हारे द्वारा अर्जित योग्यताओं को नष्ट कर देंगे, मैं तुम में सद्गुण उत्पन्न करूंगा और लक्ष्य भी प्रदान करूंगा”, इस पर श्रीआळवन्दार् स्वामीजी कहते हैं, “मैं सभी प्रतिकूल गुणों से पूर्ण हूं”।

न निन्दितं कर्म तदस्ति लोके
सहस्रशो यन्न मया व्यधायि |

सो’हम विपाकावसरे मुकुन्द!
क्रन्दामि सम्प्रत्यगतिस्तवाग्रे ||

हे प्रभु, आप मुक्ति प्रदायक हैं! वे निषिद्ध कर्म, जो शास्त्र में भी वर्णित नहीं हैं [दुनिया को संचालित करने वाले शास्त्र] वह मेरे द्वारा हजारों बार किए गए, अभी, जब [ऐसे कर्म] परिणाम में परिणत होते हैं, तो मैं कोई अन्य शरण न होने के कारण आप महामहिम के समक्ष रहा रुदन कर रहा हूँ।

श्लोक 24

श्रीआळवन्दार् स्वामीजी भगवान को पुकारते हुए कहते है, “आपकी कृपा ही मेरे लिए एकमात्र आश्रय है”; श्रीआळवन्दार् स्वामीजी कहते हैं, “जिस प्रकार आपको प्राप्त करना मेरे लिए सौभाग्य की बात है, उसी प्रकार आपकी कृपा के लिए भी मैं एक उपयुक्त पात्र हूँ”।

निमज्जतो’नन्तभवार्णवान्त:
चिराय मे कूलमिवासी लब्ध: |

त्वया’पि लब्धं भगवन्निधानीम्
अनुत्तमं पात्रमिदं दयाया: ||

हे प्रभु, जो (स्थान, समय और तत्वों से) सीमित नहीं है! अनंत समय से इस संसार सागर में डूबे हुये मेरे लिए आप किनारे के समान आए है। हे भगवान! अब, आप ही की कृपा से, मैं भी आपकी कृपा का एक उपयुक्त पात्र हुआ हूँ।

श्लोक 25

भगवान पूछते हैं, “जब आपने अपनी सभी प्रकार से मेरा शरण ग्रहण किया है, तो आपका स्वभाव श्रीरामायण के सुंदर-कांड 39.30 में जैसा कहा गया है उस प्रकार का होना चाहिए… “तत्तस्य सदॄषं भवेत् “(श्रीराम स्वयं लंका को नष्ट कर और मेरी रक्षा करें, यह उनकी प्रकृति के अनुरूप है- इसलिए मैं उसके आने का इंतज़ार करूँगी); इस प्रकार से इस स्थिति में आप मुझसे अभी मदद करने के लिए क्यों आग्रह कर रहे हो?” श्रीआळवन्दार् स्वामीजी उत्तर देते हैं, “मैं आपसे अपने दुखों को दूर करने के लिए प्रार्थना नहीं कह रहा हूँ; परंतु जब आपके शरणागत दास इस संसार में पीड़ित होते हैं, तो श्रीमान यह आपकी महिमा के लिए एक कलंक है; इसलिए, मैं आपसे इसे दूर करने का अनुरोध करता हूं।”

अभूतपूर्वं मम भावि किं वा
सर्वं सहे मे सहजं हि दु:खम् |

किंतु त्वदग्रे शरणागतानां
पराभवो नाथ! न ते’नुरुप: ||

हे भगवान! मुझे ऐसा कौन सा नवीन दुःख होने वाला है जो पहले नहीं हुआ? मैं इन सब दुखों को सह रहा हूँ; दुख मेरे साथ जन्में हैं; परन्तु आपके शरणागतों को होने वाला दुख, आप महामहिम के समक्ष अपमान स्वरूप है, आपके अनुरूप नहीं है।

श्लोक 26

श्रीआळवन्दार् स्वामीजी कहते हैं, “यहां तक ​​​​कि जब आप अपनी महानता पर प्रतिकूल प्रभाव की परवाह किए बिना मुझे छोड़ भी देते हैं, तब भी मैं आपको नहीं छोड़ूंगा” और इस प्रकार भगवान पर अपने महाविश्वास (अटूट विश्वास) को प्रकट करते है जो उनके अगतित्व (और कोई गति/ शरण न होना) का परिणाम है।

निरासकस्यापि न तावदुत्सहे
महेश! हातुं तव पादपङ्कजम् |

रुषा निरस्तो’पी शिशु: स्तनन्धय:
न जातु मातुश्चरणौ जिहासति ||

हे सर्वेश्वर (सबके स्वामी) ! यद्यपि (आप) मुझे दूर धकेल दे, तब भी मैं आपके दिव्य चरण कमलों से प्रथक होने की हिम्मत नहीं करूंगा; [ठीक वैसे ही] जैसे एक दूधमुहाँ शिशु, जिसे (माँ द्वारा) गुस्से से दूर धकेल दिया भी जाए है, परंतु वह [बच्चा] कभी भी माँ के चरणों को नहीं छोड़ेगा।

श्लोक 27

श्रीआळवन्दार् स्वामीजी कहते हैं, “क्या यह केवल मेरी अनन्य गतित्व (और कोई गति/ शरण न होना) है जो मुझे आपको कभी छोड़ने नही देती है? मेरा मन जो आपके आनंदमय स्वभाव में डूबा हुआ है, वह और कुछ नहीं खोजेगा।

तवामृतस्यन्दिनी पादपङ्कजे
निवेशितात्मा गतमन्यदिच्छति |

स्थिते’रविन्दे मकरन्दनिर्भरे
मधुव्रतो नेक्षुरकं हि वीक्षते ||

क्या मेरा मन, जो (आपकी कृपा से) आपके दिव्य चरणकमलों पर स्थित है, ऐसे दिव्य चरण जिन से अनंत अमृत धारा बहती है, वह मन और किसी वस्तु की चाहना करेगा? जब शहद से भरा लाल कमल का फूल उपस्थित हो, तब क्या मधुमक्खी घास के फूल को देखेगी?

श्लोक 28

श्रीआळवन्दार् स्वामीजी पूछते हैं, “क्या एक अंजलि (हथेलियाँ जोड़कर प्रार्थना करने की मुद्रा) आपके लिए मुझ पर कृपा करने के लिए पर्याप्त नहीं है?”।

त्वदङ्घ्रिमुद्दिश्य कदा’पि केनचित्
यथा तथा वा’पि सकृत्कृतो’ञ्जलि: |

तदैव मुष्णात्यशुभान्यशेषत:
शुभानि पुष्णाति न जातु हीयते ||

यदि किसी के द्वारा अंजलि मुद्रा (हथेलियों को जोड़कर प्रणाम करने की मुद्रा [शारीरिक समर्पण का संकेत]) किसी भी समय किसी भी रूप में की जाती है, तो उससे उसके सभी पाप तुरंत बिना किसी निशान के समाप्त हो जाते है; सभी शुभ पक्षों का पोषण होता है; और ऐसी शुभता कभी कम नहीं होती।

श्लोक 29

यह श्लोक मानसिक प्रपत्ति (मानसिक समर्पण) को प्रकाशित करता है। वैकल्पिक रूप से – यह भी कहा जा सकता है कि परभक्ति, जो समर्पण का परिणाम है, उसकी श्लोक 28 ” त्वधंघ्रिमुद्धिश्य……..” और श्लोक 29 “उदीर्ण….” में व्याख्या की गई है।

उदीर्णसंसारदवाशुशुक्षणिं
क्षणेन निर्वाप्य परां च निर्वृतिम् |

प्रयच्छति त्वच्चरणारुणाम्बुज –
द्वयानुरागामृतसिन्धुशीकर: ||

आपके दो लाल रंग के दिव्य चरणकमालों के प्रेम सागर की एक बूंद भी इस संसार समान जंगल की भयंकर जलती हुई आग को पल भर में बुझा देती है और श्रेष्ठ आनंद भी देती है।

 श्लोक 30 

 जैसा कि श्रीआळवन्दार् स्वामीजी ने “सिद्धोपाय” (स्थापित साधन, अर्थात, भगवान) को स्वीकार कर लिया है, जो बिना किसी देरी के परिणाम देता है, परंतु परिणाम की प्राप्ति की प्रतीक्षा करने में असमर्थ, त्वरा (आग्रह) से उत्तेजित होकर, श्रीआळवन्दार् स्वामीजी तिरुवाइमोळि 6.9.9 में कहते हैं “कूविक् कोळ्ळुम् कालम् इन्नम् कुऱुगादो” (क्या आप तक पहुँचने का दिन जल्द नहीं आएगा?)

इसे इस प्रकार से भी समझाया गया है – पराभक्ति, जो प्रपत्ति (समर्पण) का परिणाम है, उसके कारण श्रीआळवन्दार् स्वामीजी पूछ रहे हैं कि वह [भगवान के दिव्य चरण] को कब देखेंगे, जैसा कि तिरुवाइमोळि 3.6.10 में कहा गया है “कनैकळल् काण्बदेन्ऱुकोल् कण्गळ्” (मेरी आँखें कब भगवान के दिव्य चरण देखेंगी?) और तिरुवाइमोळि 9.4.1 ″काणक् करुदुम् एन् कण्णे” (मेरी आंख देखना चाहती है)।

विलासविक्रांतपरावरालयं
नमस्यदार्तिक्षपणे कृतक्षणम् |

धनं मदीयं तव पादपङ्कजं
कदा नु साक्षात्करवाणि चक्षुषा ||

मैं कब आपका दिव्य चरणकमल अपनी आंखों से देखूंगा, जो मेरा धन है और जो आकाशीय/ श्रेष्ठ देवताओं और मनुष्यों के लोकों पर अपना समय व्यतीत करते है, ऐसे लोक जिन्हें आपने  खेल में माप लिया था और – उन लोगों के दुखों को दूर करने के विषय में जिन्होने उन चरण कमलों की पूजा की?

– अडियेन भगवती रामानुजदासी

आधार : http://divyaprabandham.koyil.org/index.php/2020/10/sthothra-rathnam-slokams-21-to-30-simple/

archived in http://divyaprabandham.koyil.org

स्तोत्र रत्नम – श्लोक 11 – 20 – सरल व्याख्या

Published by:

श्री: श्रीमते शठकोपाय नमः श्रीमते रामानुजाय नमः श्रीमत् वरवरमुनये नमः

पूरी श्रृंखला

<< 1 – 10

श्लोक 11 –

इस पासूर में परत्व लक्षण (सर्वोच्चता की पहचान) की व्याख्या की गई है।

स्वाभाविकानवधिकातिषयेशितृत्वम
नारायण त्वयि न मृष्यति वैदिक: क: |

ब्रह्मा शिवश्शतमख परम: स्वराडिति
एते’पि यस्य महिमार्णवविप्रुशस्थे ||

हे नारायण! ब्रह्मा, शिव, इंद्र और मुक्तात्मा, जो कर्म से बंधे नहीं हैं और उन सभी दूसरे देवताओं से बड़े हैं – ये सभी व्यक्ति आपकी महानता के सागर में एक बूंद के समान हैं; कौन सा वैदिक (वेद का अभ्यास करने वाला) आपके ऐश्वर्य (नियंत्रण करने की क्षमता) को वहन नहीं करेगा जो स्वाभाविक है और जिसमें असीम महानता है?

श्लोक 12 –

इस पासूर में, भगवान की पहचान के बारे में संदेह उत्पन्न करने वाले (सामान्य और विशिष्ट) नामों के अपेक्षा, श्रीआळवन्दार स्वामीजी दयापूर्वक उन नामों की व्याख्या कर रहे हैं जो व्यक्तिगत रूप से पूर्ण हैं और स्पष्ट रूप से भगवान की सर्वोच्चता की पहचान कराने में सक्षम हैं।

कश्श्री : श्रिय: परमसत्वसमाश्रय: क:
क: पुंडरिकनयन: पुरुषोत्तम: क: |

कस्यायुतायुतशतैककलांशकांशै विश्वं
विचित्रचिदचित्प्रविभागवृत्तम ||

श्रीजी (श्री महालक्ष्मी) का धन कौन है? शुद्ध सत्वता किसके पास है? कमल नयन कौन हैं? पुरुषोत्तम के नाम से किन्हें जाना जाता है? किसके संकल्प/ व्रत का एक छोटा सा अंश (कई करोड़ आकार के हजारवें हिस्से का) इस संसार जिसमें चेतन और अचेतन की विविध श्रेणियां हैं, को संभालता और बनाए रखता है?

श्लोक 13 –

श्रीआळवन्दार स्वामीजी इतिहास और पुराणों की घटनाओं के माध्यम से ब्रह्मा, रुद्र, आदि के क्षेत्रज्ञत्व (जीवात्मा होने) और भगवान के परत्व (सर्वोच्चता) होने की व्याख्या करते हैं।

वेदापहार गुरुपातक दैत्यपीडादि
आपात विमोचनमहिष्टफलप्रदानै: |

कोन्य: प्रजापशुपती परिपाति कस्य:
पादोदकेन स शिवस्स्वशिरोधृतेन ||

(भगवान के अलावा) और किसने, ब्रह्मा जो प्रजापति हैं और शिव जो पशुपति हैं, उनके अनेकों संकटों को दूर करके उनकी रक्षा की है, जैसे वेदों की चोरी [ब्रह्मा द्वारा वेदों को खोना], अपने पिता के सिर को तोड़ने के कारण प्राप्त पाप [रुद्र द्वारा ब्रह्मा का सिर तोड़ना] और असुरों द्वारा दिया गया दुःख [इंद्र और अन्य देवताओं के लिए] आदि? किसके श्रीपाद तीर्थ (गंगाजी का पवित्र जल, जो भगवान के चरण कमल से निकली है) को अपने शीश पर धारण करने से शिव शुद्ध हो गए थे?

श्लोक 14 –

श्री आळवन्दार स्वामीजी यहाँ (इन पांच पासूरों की श्रृंखला के निष्कर्ष स्वरूप) भगवान की सर्वोच्चता की व्याख्या करते है, जो ऐसे न्याय-संगत तर्क और बुद्धि विवेक पर आधारित है, जो प्रमाणों (अर्थात शास्त्र, प्रामाणिक शास्त्र) के अनुकूल हैं।

कस्योदरे हरविरिञ्चमुख: प्रपंच:
को रक्षतीममजनिष्ट च कस्य नाभे: |

क्रान्त्वा निगीर्य पुनरद्गिरति त्वदन्य:
क: केन वैष परवानिति शक्यशङ्क: ||

किसके उदर में शिव, ब्रह्मा आदि और संसार वशीभूत थे? इस दुनिया की रक्षा कौन कर रहा है? किसकी नाभिकमल से (यह संसार) उत्पन्न हुआ? आपके अलावा और किस ने इस दुनिया को नाप कर, निगल कर, फिर से उगल दिया? क्या इस संसार की प्रभुता पर तनिक भी संदेह हो सकता है?

श्लोक 15 –

इस श्लोक में जो बताया गया है, जबकि वह स्पष्ट रूप से प्रामाणिक ग्रंथों के माध्यम से भी स्थापित किया गया है, जैसा कि श्री भगवत गीता 16.20 में कहा गया है “आसुरीं योनिमापन्ना” (असुर के रूप में जन्म लेना), यह सोचते हुए कि “हाय! ये आसुरी लोग आपको जानने का सुअवसर खो रहे हैं!” श्रीआळवन्दार स्वामीजी को ऐसे लोगों कि क्षति का दुख होता है। वैकल्पिक व्याख्या – इन विशिष्ट भगवान को आसुरी लोगों द्वारा नहीं देखा जाना चाहिए जैसा कि तिरुवाइमोळि 1.3.4 में कहा गया है “यारुमोर निलैमैयन् एन अरिवरीय एम्पेरुमान”, अर्थात भगवान ऐसे है कि उन्हें [ईर्ष्यालु] लोग नहीं समझ सकते क्योन्की उनके “ऐसे गुण है”)।

त्वां शीलरूपचरितै: परमप्रकृष्ट:
सत्वेन सात्विकतया प्रबलैश शास्त्रै: |

प्रख्यातदैवपरमार्थविदां  मतैश्च
नैवासुरप्रकृतय: प्रभवन्ति बोध्दुम् ||

[शोक!] आसुरी लोग, आपको जानने में असमर्थ हैं (अर्थात भगवान को, जो सर्वश्रेष्ठ है), जिनके विषय में हम इस प्रकार से जानते है-

• आपका शील गुण (सरलता का गुण), रूप (जिसे वेद द्वारा महिमामंडित किया जाता है) और (दिव्य) गतिविधियाँ,

• आपका निवास/ संपत्ति जो शुद्ध सत्व से परिपूर्ण है,

• शास्त्र जो अपनी अच्छाई की प्रकृति के कारण दृढ़ हैं और

• उन लोगों की सम्मति के माध्यम से जो आपके विषय में सच्चाई जानते हैं।

श्लोक 16 

श्रीआळवन्दार स्वामीजी महान आत्माओं द्वारा भगवान तक पहुँचने के बारे में विचार करते हैं जो कि भगवान की सादगी के कारण ही संभव है और इसे [उनके द्वारा भगवान को जानने/प्राप्त करने] वह (श्रीआळवन्दार स्वामीजी) अपना लाभ मानते हैं।

उल्लङ्घित  त्रिविध सीमसमातिशायी
संभावनं तव परिब्रढिमस्वभावं |

मायाबलेन भवता’पी निगुह्यमानं
पश्यन्ती केचिदनिशं  त्वदनन्यभावा: ||

वे (कुछ) महान आत्माएं, जो विशेष रूप से सिर्फ आपके विषय में ही विचार करते हुए आपके प्रभुत्व को देखते हैं, जो तीन प्रकार की सीमाओं (काल (समय), देश (स्थान) और वस्तु (इकाई)) से परे है और “क्या कोई आपके बराबर या उच्चतर है?” इस प्रकार के संदेह से भी परे है। वह भी तब जब आपके ऐसे स्वामित्व/ आधिपत्य को आपने अपनी अद्भुत क्षमता से छुपाया हुआ है।

श्लोक 17 –

यहाँ श्रीआळवन्दार स्वामीजी विभिन्न प्रकार की संस्थाओं की व्याख्या करते हैं, जो भगवान द्वारा नियंत्रित होती हैं और जो उनके सर्वेश्वरत्व (सभी पर प्रभुत्व) को सिद्ध करता है, जिसे पहले समझाया गया है।

यदण्डं अण्डान्तर गोचरं च यत्
दशोत्तराण्यावरणानि यानि च |

गुणाः प्रधानं पुरुशः परं पदं
परात्परं ब्रह्म च ते विभूतयः||

(1) ब्रह्माण्ड [ब्रह्मा के नियंत्रण में 14 परतों वाला अंडाकार आकार का ब्रह्मांड], (2) जो कुछ भी अंड के अंदर है, (3) वे [सात] आवरण (बाढ़ा) [जो अंड को आच्छादित करते हैं] जिनमें से प्रत्येक अपने पिछले के 10 गुना है और उन सभी की तुलना में आकार में बड़ा, (4) गुण जैसे सत्व (अच्छाई), रजस (राग) और तमस (अज्ञान), (5) मूल प्रकृति (प्राथमिक पदार्थ), (6) जीवात्माओं का संग्रह (चेतन संस्थाएं), (7) श्रीवैकुंठम (आध्यात्मिक क्षेत्र), (8) नित्यसूरियों का समूह जो मुक्तात्माओं से श्रेष्ठ हैं (जो ब्रह्मा और अन्य से शुरू होने वाले देवताओं से श्रेष्ठ हैं), और (9) दिव्य शुभ रूप हैं, ये सभी आपके शरीर/रूप है।

श्लोक 18 –

श्रीआळवन्दार स्वामीजी ने पहले “शरण्य” (शरण – भगवान) की महानता के बारे में बात की थी और इस श्लोक में, हममें जो झिझक है कि “मैं ऐसे उभय विभूति नाथ (दोनों दुनिया के स्वामी) तक कैसे पहुँच सकता हूं?”, उसको समाप्त करने के लिए भगवान के ऐसे बारह गुणों की व्याख्या करते है जो भक्तों को भगवान में लगाती हैं। वैकल्पिक रूप से – पहले भगवान के सर्वेश्वरत्वम (सर्वोच्चता) की व्याख्या की गई है और अब वे भगवान के उन गुणों के बारे में बोलते हैं जिनके बारे में बात करना उपयुक्त है।

वशी वदान्यो गुणवान् रुजुश्शुचिर्
मृदुर्दयालुर् मधुरस्थिरस् सम: |

कृती कृतज्ञस्त्वमसी स्वभावत:
समस्तकल्याणगुणामृतोदधि: ||

आप स्वाभाविक रूप से शुभ गुणों के अमृत सागर हैं जैसे (1) नियंत्रित होना (अपने भक्तों द्वारा), (2) उदार होना (अपने आप को अपने भक्तों के सामने प्रस्तुत करना), (3) सौशील्य (स्वभाव में उत्कृष्टता), (4) स्वयं को बिना किसी भेदभाव के सभी के लिए प्रस्तुत करना, (5) ईमानदार होना (मन, वचन और कर्म में), (6) पवित्रता (निर्हेतुक अपनी दया प्रदान करना), (7) अपने भक्तों से वियोग को सहन करने में असमर्थ होना, (8) दयालु होना (अपने भक्तों का दुःख सहन नहीं कर सकना), (9) मधुर होना, रक्षा में दृढ़ होना (अपने भक्त की), (10) एक समान होना (उन सभी के लिए जो आपके प्रति समर्पण करते हैं), (11) कर्मों में संलग्न होना (अपने भक्तों के लिए, उन्हें अपना समझकर) और (12) अपने भक्तों के प्रति उनके छोटे से छोटे कृत्य के लिए भी आभारी होना।

श्लोक 19 –

श्रीआळवन्दार स्वामीजी कहते हैं कि जिस प्रकार भगवान के शुभ गुण असंख्य हैं, उसी प्रकार प्रत्येक गुण भी अपने आप में असीम है।

उपर्युपर्युब्जभुवो’पी पूरुषान्
प्रकलप्य ते ये शतमित्यनुक्रमात् |

गिरस् त्वदेकैकगुणावधीप्सया
सदा स्थिता नोद्यमतो’तिशेरते ||

अधिक से अधिक ब्रह्मा के लिए “ते ये शतं” (ऐसे सौ) का बार-बार पाठ करके, वेद वाक्य (पवित्र ध्वनियाँ / भजन) हमेशा नए ब्रह्मा की कल्पना करने पर केंद्रित होते हैं, जो आपके प्रत्येक गुण की सीमा को देखने की इच्छा रखते हैं, और जो अभी तक प्रारंभिक चरण से आगे नहीं बढ़े सके हैं।

श्लोक 20 –

श्रीआळवन्दार स्वामीजी अब उन भक्तों की महानता की व्याख्या करते हैं जो पहले बताए गए भगवान के गुणों के भोक्ता हैं। वैकल्पिक व्याख्या – यदि उन भक्तों के लिए इतनी महानता है जिन्होंने भगवान से इतनी महानता प्राप्त की है जैसा कि ब्रह्म सूत्र 1.1.20 में कहा गया है “अस्मिन्नस्य च तद्योगं शास्ति ” (श्रुति ब्रह्म के साथ जीवात्मा की आनंदमय एकता की व्याख्या करती है, जो आनंदमय है), यह स्पष्ट है कि भगवान की महानता को मापा नहीं जा सकता।

त्वदाश्रितानां जगदुद्भवस्थिति
प्रणाशसंसारविमोचनादया: |

भवन्ति लीला विदयश्च वैदिका:
त्वदीय गंभीर मनोनुसारिण: ||

आपके भक्तों के लिए (जैसे ब्रह्मा आदि) संसार की रचना करना, रक्षा करना, संहार करना, संसार (भौतिक क्षेत्र) को पार करने में सहायता करना आदि, सभी आपके लिए क्रीड़ा के समान हैं; वेद के नियम भी आपके भक्तों के गहन दिव्य हृदयों का पालन करते हैं।

– अडियेन भगवती रामानुजदासी

आधार : http://divyaprabandham.koyil.org/index.php/2020/10/sthothra-rathnam-slokams-11-to-20-simple/

archived in http://divyaprabandham.koyil.org

स्तोत्र रत्नम – श्लोक 1 – 10 – सरल व्याख्या

Published by:

श्री: श्रीमते शठकोपाय नमः श्रीमते रामानुजाय नमः श्रीमद्वरवरमुनये नमः

पूरी श्रृंखला

<<तनियन्

श्लोक 1

इस प्रथम श्लोक में श्री आळवन्दार् स्वामीजी, श्रीनाथमुनी स्वामीजी के ज्ञान और वैराग्य रूपी यथार्थ संपत्ति का वंदन करते है।  

नमो’चिंत्याद्भुधाक्लिष्ट ज्ञान वैराग्यराश्ये |
नाथाय मुनये’गाधभगवद् भक्तिसिंधवे ||

मैं श्रीनाथमुनि स्वामीजी को नमस्कार करता हूं, जो बुद्धि से परे अद्भुत ज्ञान और वैराग्य का संग्रह हैं, वह ज्ञान आर वैराग्य उन्हें (भगवान की कृपा से) सरलता से प्राप्त है, वह जो भगवान का ध्यान करते हैं और भगवान के प्रति असीम भक्ति के सागर हैं।

श्लोक 2 –

तस्मै नमो मधुजिधंग्री सरोज तत्व:
ज्ञानानुराग महिमातीशयांतसीम्ने |

नाथाय नाथमुनये’त्र परत्र चापि
नित्यं यदीय  चरणौ शरणं मदीयम् ||

इस श्लोक में, भगवान के अवतारों से संबंधित श्रीनाथमुनि स्वामीजी के ज्ञान आदि की परम महानता का वर्णन किया गया है। वैकल्पिक रूप से, यह समझातें हैं कि “उनका ज्ञान आदि (जो पिछले श्लोक में समझाया गया है) उसमें सीमित रहने के बजाय, मुझ (आळवन्दार्) तक बह रहा है”।

श्रीमान् श्रीनाथमुनि स्वामीजी को मेरा नमस्कार, जिनके दिव्य चरण हमेशा इस दुनिया में और दूसरी दुनिया में भी मेरी शरण हैं, जो सच्चे ज्ञान और मधु नामक राक्षस का वध करने वाले, श्रीभगवान के दिव्य चरणकमलों में भक्ति के शिखर हैं, और जो [मेरे] नाथ/ स्वामी है।

श्लोक 3 – 

जैसे प्यासे की प्यास अधिक से अधिक पानी पीने से नहीं बुझती, वैसे ही श्रीआळवन्दार् कह रहे है कि “मैं उनका दास हूं, बारंबार”।

भूयो  नमो’परिमिथाच्युत भक्ति तत्त्व
नामृताबद्धि परिवाह शुभैर्वचोभि: |

लोके’वतीर्ण परमार्थ समग्र भक्ति-
योगाया नाथमुनये यमिनाम् वराय ||

श्रीनाथमुनि स्वामीजी को फिर से मेरा नमस्कार, जिन्होने सच्चे ज्ञान और भगवान के प्रति असीमित भक्ति के सागर से बहते हुए शुभ शब्दों के रूप में इस संसार में अवतार लिया है, जिनका अवतार हमारे लिए परम कृपा/उपकार है, जो पूर्ण है, जिनमें भक्ति योग है और जो योगियों में सबसे श्रेष्ठ है।

श्लोक 4

इस श्लोक में, श्रीआळवन्दार्, श्री पराशर भगवान को श्रीविष्णु पुराण के रूप में उनके योगदान के कारण प्रणाम करते हैं।

तत्वेन यश्चिदचिदीश्वर तत्स्वभाव:
भोगापवर्ग तधुपायगतीरुधार: |

संदर्शयन् निरमिमीत पुराणरत्नम
तस्मै नमो मुनिवराय पराशराय
||

उन उदार श्रीपराशर ऋषि को मेरा नमस्कार, जो ऋषियों में सर्वश्रेष्ठ हैं, जिन्होंने दयापूर्वक श्रीविष्णु पुराण, जो पुराणों में मणि (सर्वोत्तम) समान है, हमें प्रदान किया , जो स्पष्ट रूप से तीन तत्वों, अर्थात्, चित, अचित और ईश्वर (तत्व त्रय) की व्याख्या करता है, जैसे वे हैं ,उन तत्वो के गुण, सुख (इस भौतिक क्षेत्र के), मोक्ष (मुक्ति), इस भौतिक जगत में सुख के साधन और इस क्षेत्र से मुक्ति, और जो लक्ष्य जीवात्माओं द्वारा प्राप्त किया गया है।

श्लोक 5

श्रीआळवन्दार्, श्रीशठकोप स्वामीजी के दिव्य चरणों में प्रणाम करते है और शरणागति करते है।

माता पिता  युवतयस्तनया  विभूति:
सर्वं यदेव नियमेन मदन्वयानाम् |

आध्यस्य न: कुलपतेर्वकुलाभिरामं 
श्रीमत् तदंघ्रियुगलम् प्रणमामि मुर्धना ||

श्रीशठकोप स्वामीजी के दिव्य चरण हमेशा [मेरे और] मेरे वंशजों के लिए माता, पिता, स्त्री [पति/पत्नी], बच्चे, महान-धन और बाकी वह सब कुछ हैं, जो यहां वर्णित नहीं है। मैं ऐसे आळ्वार के दिव्य चरणों में शीष झुकाकर नमन करता हूं, जो हमारे [वैष्णव] वंश के अग्रणी और मुखिया हैं, जो मजीझा के फूलों से सुशोभित हैं और जिनके पास श्रीवैष्णवश्री (कैंकर्य का धन) है।

श्लोक 6 – 

जैसा कि तिरुवाइयमौळी 7.9.7 में कहा गया है “वैगुन्तनागप् पुगळ” (आळ्वार  भगवान की कृपा से  उनकी स्तुति श्रीवैकुण्ठ के स्वामी के रूप में करते है)। क्योंकि भागवतों द्वारा की गयी स्तुति भगवान को प्रिय है, और भगवान का गुणगान करना आचार्यों को भी प्रिय है, तो भगवान की प्रशंसा करने के आशय से, संक्षेप में उपाय (साधन) और उपेय (लक्ष्य) की व्याख्या करते हुए, भगवान की स्तुति करने लगते हैं।

यन्मूर्ध्नि मे श्रुतिशिरस्सु च भाति यस्मिन्
अस्मन् मनोरथपथस् सकलस्समेति ।

स्तोश्यामि नः कुलधनम् कुलदैवतम् तत्
पादारविन्दम् अरविन्दविलोचनस्य ॥

मैं ,श्रीपुण्डरीकाक्ष  के दिव्य चरणकमलों की स्तुति करने जा रहा हूँ, जो हमारे कुल के धन हैं और हमारे कुल के (भरोसेमंद) आराध्य हैं, जिनके दिव्य चरणों में हमारा सारा प्रेम पहुँचता है, जिनके दिव्य चरण मेरे शीष पर है और वेदांत में भी है।

श्लोक 7

श्री भगवत गीता 1.47 में कहा गया है कि “विसृज्य सशरं चापं ” (बाणों के साथ धनुष को गिरा दिया) अर्थात अर्जुन ने युद्ध के लिए निकलने के बाद युद्ध का त्याग कर दिया, उसी प्रकार श्रीआळवन्दार् भी प्रयास से पीछे हट गए।

तत्वेन यस्य महिमार्णवशीकराणुः
शक्यो न मातुमपि शर्वपितामहाद्यैः ।

कर्तुम् तदीयमहिमस्तुतिमुद्यताय
मह्यम् नमो’स्तु कवये निरपत्रपाय ॥

भगवान की महानता के सागर की एक बूंद में व्याप्त एक छोटे से परमाणु को भी सही मायने में मापना शिव, ब्रह्मा आदि के लिए भी असंभव है। मैं, निर्लज्जतापूर्ण कवि होने का दावा करते हुए जो ऐसे भगवान की महानता का गुणगान करने [गाने] के लिए निकला हूँ, इसके लिए मुझे [इस हँसने योग्य प्रयास के लिए] स्वयं का अभिवादन करना चाहिए।

श्लोक 8

जैसे भगवान ने युद्ध से पीछे हट गये अर्जुन को प्रेरित किया, जिस पर अर्जुन ने श्रीभगवत गीता 18.73 में कहा “करिष्ये वचनं तव ” (जैसा आपने कहा था, मैं लड़ूंगा), उसी प्रकार यहाँ, भगवान श्रीआळवन्दार् को प्रेरित करते है और कहते है कि “मुख केवल भगवान की स्तुति करने के लिए उपस्थित है; जैसा कि श्रीविष्णु सहस्रनाम में कहा गया है ‘स्तव्य: स्तवप्रिय:’ (भगवान प्रशंसनीय है और उन्हें प्रशंसा पसंद है), प्रशंसा के लिए मुझे प्रिय है”। यह सुनकर, श्रीआळवन्दार् आश्वस्त हो जाते हैं [भगवान की स्तुति करने के लिए]।

यद्वा श्रमावधि यथामथि वाप्यशक्तः
स्तौम्येवमेव खलु ते’पि सदा स्तुवन्तः ।

वेदाश्चतुर्मुख मुखाश्च महार्णवान्तः
को मज्जतोरणुकुलाचलयोर्विशेषः ॥

या, मैं जो असमर्थ हूं, भगवान की  प्रशंसा तब तक करूंगा जब तक मैं  थक न जाऊँ अथवा जितना मैं जानता हूं; इस प्रकार सदा स्तुति करने वाले वेद, और चतुर्मुख ब्रह्मा आदि, जो स्तुति कर रहे हैं; तब एक (छोटे) परमाणु और एक (बड़े) पर्वत में क्या अंतर है, जो एक विशाल महासागर के अंदर डूबा हुआ है?

श्लोक 9

अब, श्रीआळवन्दार् कहते हैं कि वे ब्रह्मा आदि की तुलना में भगवान की स्तुति के लिए अधिक योग्य हैं।

किञ्चैष शक्त्यतिशयोन न ते’नुकम्प्यः
स्तोतापि तु स्तुति कृतेन परिश्रमेण ।

तत्र श्रमस्तु सुलभो मम मन्दबुद्देः
इत्युद्यमो’यमुचितो मम चाप्जनेत्र ॥

इसके अलावा, मैं आपकी प्रशंसा करने की अपनी क्षमताओं के कारण आप के द्वारा कृपा करने के योग्य नहीं हूं; परन्तु मैं इस विधि आपकी कृपा के योग्य हूँ क्योंकि आपकी स्तुति करते हुए मैं थक गया हूँ; थकान अर्थात अत्यंत कम बुद्धि होने के कारण मैं आसानी से थक जाऊँगा; इस प्रकार, यह प्रयास [आपकी स्तुति करने का] केवल मेरे लिए [ब्रह्मा वगैरह की तुलना में] उपयुक्त है।

श्लोक 10

भगवान के गुणगान से पीछे हटने और पुनः उनके गुणगान करने के लिए आश्वस्त होने के बाद, श्रीआळवन्दार् भगवान के परत्वम (सर्वोच्चता) की व्याख्या करते है, और बाद के पांच श्लोकों में शरणागति को दर्शाते है। इस पहले श्लोक (पांचों में से) में, श्रीआळवन्दार् दयापूर्वक “कारण वाक्य” (शास्त्र के वे अंश, जो भगवान ही आधारभूत है, इस बात की चर्चा करते हैं) के माध्यम से भगवान की सर्वोच्चता की व्याख्या करते हैं।

नावेक्षसे यदि ततो भुवनान्यमूनि
नालं प्रभो ! भवितुमेव कुतः प्रव्रुत्तिः

एवं निसर्ग सुह्रुदि त्वयि सर्वजन्तोः
स्वामिन् न चित्रम् इदं  आश्रित वत्सलत्वम् ॥

हे भगवान! यदि (आप) ने सम्पूर्ण जलप्रलय के बाद अपनी दया दृष्टि नहीं की होती, तो ये संसार नहीं बनते; यह स्पष्ट है कि कोई भी कार्य नहीं हुआ होता [यदि दुनिया को शुरू करने के लिए नहीं बनाया गया होता]। हे प्रभो! इस प्रकार, जब आप सभी प्राणियों के स्वाभाविक मित्र हैं, तो अपने भक्तों के प्रति मातृ स्नेह प्रकट करने के इस गुण को देखना असामान्य नहीं है।

– अडियेन भगवती रामानुजदासी

आधार : http://divyaprabandham.koyil.org/index.php/2020/10/sthothra-rathnam-slokams-1-10-simple/

archived in http://divyaprabandham.koyil.org

ಸ್ತೋತ್ರ ರತ್ನ – ಸರಳ ವಿವರಣೆ – ಶ್ಲೋಕ 61 – 65

Published by:

ಶ್ರೀ: ಶ್ರೀಮತೇ ಶಠಕೋಪಾಯ ನಮ: ಶ್ರೀಮತೇ ರಾಮಾನುಜಾಯ ನಮ: ಶ್ರೀಮದ್ ವರವರಮುನಯೇ ನಮ:

ಸ್ತೋತ್ರ ರತ್ನ

<< ಶ್ಲೋಕ 51-60

ಶ್ಲೋಕ-61 – ” ನೀವು ಶ್ರೇಷ್ಟ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನನದ ಆಭಿಜಾತ್ಯವನ್ನು ಹೋಂದಿದವವರಲ್ಲವೇ ಕೃಪಣನಾಗೆ ಏಕೆ ಮಾತನಾಡುತಿದ್ದೀರಿ ?”, ಎಂದು ಎಮ್ಪೆರುಮಾನ್ ಕೇಳಲು, ” ಶ್ರೇಷ್ಟ ಕುಲದಲ್ಲಿಜನಿಸಿದರು ನನ್ನ ನಿರತಿಶಯ ಪಾಪದಿಂದ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಿರುವ ನನ್ನನ್ನು ದಯವಿಟ್ಟು ಉದ್ಧರಿಸು. “, ಎಂದು ಆಳವಂದಾರ್ ಹೆಳುತಿದ್ದಾರೆ.

ಜನಿತ್ವಾSಹಮ್ ವಮ್ಶೇ ಮಹತಿ ಜಗತಿ ಖ್ಯಾತಯಶಸಾಮ್ಶುಚೀನಾಮ್
ಯುಕ್ತಾನಾಮ್ ಗುಣ ಪುರುಷ ತತ್ವಸ್ತಿ ತಿವಿದಾಮ್ |
ನಿಸರ್ಗಾದೇವ ತ್ವಚ್ಚರಣ ಕಮಲೈಕಾನ್ತ ಮನಸಾಂ

ಅದೋ£ದ:ಃಪಾಪಾತ್ಮಾ ಶರಣದ! ನಿಮಜ್ಜಾಮಿ ತಮಸಿ ||

ಶರಣವನ್ನು ಪ್ರಸಾದಿಸುವ ಭಗವಂತನೇ! ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾದವರು, ಶುದ್ಧರೂ, ನಿಮ್ಮೋಂದಿಗೆ ಇರಲು ಇಚ್ಛಿಸುವವರೂ, ಚಿತ್-ಅಚಿತ್ಗಳನ್ನು ತತ್ತ್ವತಃ ಅರಿತವರೂ, ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ನಿಮ್ಮ ದಿವ್ಯಪಾದಗಳಲ್ಲೆ ಮನಸ್ಕರಾದರಾದ ಮಹನೀಯರ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಪಾಪಗಳ ರೂಪವೇಯಾಗಿರುವ ನಾನು ಸಂಸಾರದಲ್ಲೆ ಕೆಳಕೆಳಗೆ ಮುಳುಗುತಿದ್ದೇನೆ.

ಶ್ಲೋಕ-62 – “ಇಂತಹ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮವನ್ನು ವ್ಯರ್ತವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವಂತಹ ನಿಮ್ಮ ಪಾಪಗಳಾವು?”, ಎಂದು ಎಮ್ಪೆರುಮಾನ್ ಕೇಳಲು, ಆಳವಂದರ್ (ಹಿಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ) ಹೇಳಿದ “ಪಾಪಾತ್ಮಾ”ವನ್ನೇ ವಿವರಿಸುತಿದ್ದಾರೆ.
ಅಮರ್ಯಾದಃ ಕ್ಷುದ್ರಶ್ ಚಲಮತಿರಸೂಯಾಪ್ರಸವಭೂಃ
ಕ್ರುತGನೋ ದುರ್ಮಾನೀ ಸ್ಮರಪರವಶೋ ವನ್ಚನಪರಃ |
ನೃಶಮ್ಸಃ ಪಾಪಿಶ್ಟಃ ಕಥಮಹಮಿತೋ ಧುಃಖಜಲದೇಃ
ಅಪಾರಾದುತ್ತೀರ್ಣಸ್ ತವ ಪರಿಚರೇಯಮ್ ಚರಣಯೋಃ ||

ವೇದದಮಿತಿಅಯನ್ನು ದಾಟಿದವನು, ಕ್ಷುದ್ರವಿಷಯಗಆಳನ್ನು ಇಚ್ಛಿಸುವವನು, ಚಂಚಲ ಮನಸ್ಕನು, ಅಸೂಯೆಯ ಮೂಲವಾದವನು (ಅದಕ್ಕೇ ಸಶ್ರಯನಾದವನು), ನನಗೆ ಶ್ರೇಯಸನ್ನು ಮಾಡುವವರಿಗೂ ಕೆಟ್ಟದನ್ನೇ ಮಾಡುವವನು, ತ್ಯಾಜ್ಯವಾದ ದುರಭಿಮಾನವುಳ್ಳವನು, ಕಾಮಾಸಕ್ತನು, ವಂಚಕನು, ಕ್ರೂರಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಪಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಮಗ್ನನಾದವನಾದ ನಾನು ಈ ಅಪಾರವಾದ ಧುಃಖಸಾಗರವನ್ನು ಹೇಗೆ ದಾಟಿ ನಿಮ್ಮ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಂಕರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುವೆ.

ಶ್ಲೋಕ-63 – “ತಿಳಿದೇ ಮಾಡಿದ ಆಪರಾದಗಳಾನ್ನು ಹೇಗೆ ದೂರಮಾಡಲಿ” ಎಂದು ಎಮ್ಪೆರುಮಾನ್ ಕೇಳಲು ಆಳವಂದಾರ್, “ಕಾಕಾಸುರನು (ಕಾಗೆಯರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಇಂದ್ರನಮಗ ಜಯಂತನು) ಹಾಗು ಶಿಶುಪಾಲನು ಮಾಡಿದ ಅಪಚಾರಗಳನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಿದ ನೀನು ನನ್ನ ಅಪರಾದಗಳನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸುವುದಿಲ್ಲವೇ”.
ರಘುವರ! ಯದಭೂಸ್ತ್ವಮ್ ತಾದ್ರುಶೋ ವಾಯಸಸ್ಯ
ಪ್ರಣತ ಇತಿ ದಯಾಳೂರ್ ಯಚ್ಚ ಚೈದ್ಯಸ್ಯ ಕ್ರಿಶ್ಣ! |
ಪ್ರತಿಭವಮ್ ಅಪರಾದ್ದುರ್ ಮುಗ್ದ! ಸಾಯುಜ್ಯದೋ$ಭೂಃ
ವದ ಕಿಮಪದಮಾಗಸ್ತಸ್ಯ ತೇ$ಸ್ತಿ ಕ್ಶಮಾಯಾಃ ||

ರಘುಕುಲೋತಮ್ಮನಾಗಿ ಅವತರಿಸಿದ ಶ್ರೀರಾಮನೇ! ಶರಣಾಗತನೆಂದು ಮಹತ್ ಅಪಚಾರವನ್ನು ಮಾಡಿದ ಕಾಕಾಸುರನಿಗೆ ಕರುಣೆ ತೊರವಿಲ್ಲವೆ? ದೋಶಗಳನ್ನೆ ಅರಿಯದ ಕೃಷ್ಣನೆ! ಜನ್ಮಜನ್ಮಗಳಿಂದ ಅಪರಾದಗಳನ್ನೆ ಮಾಡುತಿದ್ದ ಚೇದಿಕುಲದ ಶಿಶುಪಾಲನಿಗೆ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸುದಿಲ್ಲವೇ? ನಿಮ್ಮ ಕ್ಷಮೆಗೆ ಪಾತ್ರವಲ್ಲದ ಪಾಪವು ಯಾವುದೆಂದು ದಯವಿಟ್ಟು ಹೇಳಿ.

ಶ್ಲೋಕ-64 – “ಸ್ವತಂತ್ರನಾದ ನಾನು ವಿಶೇಷವಾದ ಸಂದರ್ಬದಲ್ಲಿ ಕೆಲವರನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುವೆ, ಅದುವೆ ನನ್ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯೆಂದು ಹೇಳಬಹುದೇ ”, ಎಂದು ಎಮ್ಪೆರುಮಾನ್ ಕೇಳಲು, ಸಮುದ್ರತರದಲ್ಲಿ ನೀನು (ಶರಣಾಗತರೆಲ್ಲರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವೆನೆಂಬ) ವ್ರತದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಭಕ್ತಸಭೆಯಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಿತನಾದಾಗೆ, ಆ ವ್ರತವು ನನ್ನನ್ನು ವರ್ಜಿಸಿತೋ ?”, ಎಂದು ಆಳವಂದಾರ್ ಹೇಳಿದರು.
ನನು ಪ್ರಪನ್ನಸ್ ಸಕ್ರುದೇವ ನಾತ!
ತವಾಹಸ್ಮೀತಿ ಚ ಯಾಚಮಾನಃ |
ತವಾನುಕಂಪ್ಯ: ಸ್ಮರತಃ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾಮ್
ಮದೇಕವರ್ಜಮ್ ಕಿಮಿದಮ್ ವ್ರತಮ್ ತೇ ||

ಹೇ ಭಗವಂತನೇ! “ನಿನಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಶರಣಾಗಿದ್ದೇನೆ” ಹಾಗು “ನಿನ್ನನ್ನೆ ಸೇವಿಸಬೇಕು” ಎಂದು ಹೇಳಿದ ನಾನು, ([ರಾಮ-ರಾವಣ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವ] ವಿಭೀಶಣನಿಗೇ ಮಾಡಿದ) ಪ್ರತಿಜ್ಞೇಯನ್ನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿರುವ ನಾನು ನಿಮ್ಮ ದಯೆಗೆ ಪಾತ್ರನು; ನಿಮ್ಮ (ಈ) ವ್ರತವನ್ನು ನನ್ನನ್ನು ಮಾತ್ರ ವರ್ಜಿಸಿ ಮಾಡಿದೆಯೋ.

ಶ್ಲೋಕ-65 – “ ರಾಮೋ ದ್ವಿರ್ ನಾಭಿಭಾಶತೇ”( ಶ್ರೀ ರಾಮಾಯಣಮ್
ಅಯೋದ್ಯಾ ಕಾಣ್ಡಮ್ 18.30 ರಾಮನು ಎರಡು ವಿದದಲ್ಲಿ ನುಡಿಯನು) ಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರತಿಜ್ಞೇಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟರು, ನನ್ನ ಗುಣ ದೋಹಗಳೆರಡನ್ನು ಉಪೇಕ್ಶಿಸಿ, ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣಾದರೂಪದಲ್ಲಿ ಹಾಗು (ಪೌತ್ರರಾದ ರೂಪವಾದ) ಜನ್ಮದಲ್ಲಿರುವ ಪೆರಿಯ ಮುದಲಿಯಾರೋಂದಿಗೆ (ಶ್ರೀಮಾನ್ ನಾಥಮುನಿಗಳು) ಇರುವ ಸಂಬಂದವನೇ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಅಂಗೀಕರಿಸಬೇಕು.” ಎಂದು ಆಳವಂದಾರ್ ಹೇಳಲು, “ಈ ಆಶ್ರಯಣದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕೊರೆಯು ಇಲ್ಲ. ನಾನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವೆ.” ಎಂದು ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿ ವರವನ್ನು ಆಳವಂದಾರಿಗೆ ನೀಡಿದನು, ಸಂತ್ರುಪ್ತರಾಗಿ ಆಲವಂದಾರ್ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು [ಪ್ರಬಂದವನ್ನು] ಪೂರ್ಣಗೋಳಿಸಿದರು.
ಅಕೃತ್ರಿಮ ತ್ವಚ್ಚರಣಾರವಿಂದ
ಪ್ರೇಮ ಪ್ರಕರ್ಷಾವದಿಮ್ ಆತ್ಮವನ್ತಮ್ |
ಪಿತಾಮಹಮ್ ನಾತಮುನಿಮ್ ವಿಲೋಕ್ಯ
ಪ್ರಸೀದ ಮತ್ವೃತ್ತಮ್ ಅಚಿಂತಯಿತ್ವಾ ||

[ಹೇ ಭಗವಾನೇ!] ನನ್ನ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಉಪೇಕ್ಷಿಸಿ ನಿಮ್ಮ ದಿವ್ಯ ಪಾದ ಪಂಕಜಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಜಭಕ್ತಿಯ ಕಾಷ್ಠೆಯಾದವರು, ಆತ್ಮಜ್ಞ್ನರಾದರು ನನ್ನ ಪಿತಾಮಹರರಾದ ನಾಥಮುನಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ನನ್ನನ್ನು ಕರುಣೆಯಿಂದ ಕ್ಷಮಿಸಿ.

ಅಡಿಯೇನ್ ಆಳವಂದಾರ್ ರಾಮಾನುಜ ದಾಸನ್

ಮೂಲ – http://divyaprabandham.koyil.org/index.php/2020/10/sthothra-rathnam-slokams-61-to-65-simple/

ಆರ್ಕೈವ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ : http://divyaprabandham.koyil.org

ಪ್ರಮೇಯಂ (ಲಕ್ಷ್ಯ) – http://koyil.org
ಪ್ರಮಾಣಂ (ಶಾಸ್ತ್ರ ) – http://granthams.koyil.org
ಪ್ರಮಾತಾ (ಪೂರ್ವಾಚಾರ್ಯರು) – http://acharyas.koyil.org
ಶ್ರೀವೈಷ್ಣವ ಶಿಕ್ಷಣ/ಮಕ್ಕಳ ಪೋರ್ಟಲ್ – http://pillai.koyil.org

ಸ್ತೋತ್ರ ರತ್ನ – ಸರಳ ವಿವರಣೆ – ಶ್ಲೋಕ 51 – 60

Published by:

ಶ್ರೀ: ಶ್ರೀಮತೇ ಶಠಕೋಪಾಯ ನಮ: ಶ್ರೀಮತೇ ರಾಮಾನುಜಾಯ ನಮ: ಶ್ರೀಮದ್ ವರವರಮುನಯೇ ನಮ:

ಸ್ತೋತ್ರ ರತ್ನ

<< ಶ್ಲೋಕ 41-50

ಶ್ಲೋಕ-51 – “ಕರುಣೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿರುವವನು ಹಾಗು ಕರುಣಾವಾನಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನಿಮ್ಮ ದಯೆಯಿಂದ ಏರ್ಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರಲು, ನನ್ನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸದೆ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು”, ಎಂದು ಆಳವಂದಾರ್ ಹೇಳುತಿದ್ದಾರೆ.

ತದಹಮ್ ತ್ವದೃತೇ ನ ನಾತವಾನ್
ಮದೃತೇ ತ್ವಮ್ ದಯನೀಯವಾನ್ ನ ಚ |
ವಿದಿನಿರ್ಮಿತಮೇತದನ್ವಯಮ್
ಭಗವನ್! ಪಾಲಯ ಮಾ ಸ್ಮ ಜೀಹಪಃ ||

ಜ್ಞಾನವಾನಾದ ಭಗವಂತನೇ! ನೀವಲ್ಲದೆ ನನಗೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ನಾಥನಿಲ್ಲ, ಹಾಗೆಯೆ ನಿಮಗೂ ನಾನಲ್ಲದೆ ನಿಮ್ಮ ದಯೆಗೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಪಾತ್ರರಿಲ್ಲ. ನಿಮ್ಮ ದಯೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಇದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸದೆ ರಕ್ಷಿಸು.

ಶ್ಲೋಕ-52 –”ನನ್ನ ರಕ್ಷಣೆ ಆತ್ಮವಿನ ಸ್ವರೂಪಾನುಗುಣವಾಗಿರುವುದು; ನಿಮ್ಮ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ, ನಿಮನ್ನು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಿಸಿ. ” ಎಂದು ಎಮ್ಪೆರುಮಾನ್ ಹೆಳುತಿದ್ದಾನೆ. “ಸಿಱಪ್ಪಿಲ್ ವೀಡು (ತಿರುವಾಯ್ಮೊೞಿ 2.9.5)ಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ “ಹಾವ ನಿರ್ಬಂದನೆಯಾಗಲಿ ಸಂಕೋಚವಿಲ್ಲದೆ ಆತ್ಮವೆಂದು ಅರಿಯಲ್ಪಡುವ ಈ ವಸ್ತುವನ್ನು (ನನನ್ನು) ನಿಮ್ಮ ಪಾದರಕ್ಷ್ರ್ಗಳಾಗಿ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ.”

ವಪುರಾದಿಷು ಯೋ£ಪಿ ಕೋ£ಪಿ ವಾ
ಗುಣತೋSಸಾನಿ ಯತಾತತಾವಿದಃ |
ತದಯಮ್ ತವ ಪಾದಪದ್ಮಯೋಃ
ಅಹಮದ್ಯೈವ ಮಯಾ ಸಮರ್ಪಿತಃ ||

ಶರೀರಾದಿಗಳಲ್ಲಿ (ನಾನು ಯಾರೆ ಆಗಿರಲಿ) ಯಾವುದೆ (ಸ್ವರೂಪ ಗುಣಗಳಿಂದ) ಲಕ್ಷಿತನಾಗಲಿ (ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೆ ನಿರ್ಬಂದವಿಲ್ಲದೆ) ಆತ್ಮವೆಂದು ಅರಿಯಲ್ಪಡುವ ಈ ವಸ್ತುವು ಇದ್ರ್ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಪಾದಪಂಕಾಜಗಳಲ್ಲಿ ನನ್ನಿಂದ ಸಮರ್ಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

ಶ್ಲೋಕ-53 – “ಆಳವಂದಾರನ್ನು ಭ್ರಮಿತರಾಗಿ ಹೇಗೆ ಬಿಡಲಿ” ಎಂದು ಕರುಣೆಯಿಂದ ಎಮ್ಪೆರುಮಾನ್ ಚಿಂತಿಸಿ, “ನೀವು ಯಾರು? ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಯಾರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿದಿರಿ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದನು.”ಎನದಾವಿ ಆವಿಯುಮ್ ನೀ … ಎನದಾವಿ ಯಾರ್? ಯಾನಾರ್?“ (ತಿರುವಾಯ್ಮೊೞಿ 2.3.4)ಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ ತಮ್ಮ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ, “ನಿಮ್ಮ ಸೊತ್ತನ್ನು ನೀವೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದೀರ, ಆತ್ಮಸಮರ್ಪಣವು ಆತ್ಮಾಪಹಾರದಂತಿದೆ( ಆತ್ಮವಿನ ಚೌರ್ಯ)” ಆಳವಂದಾರ್ ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಸಮರ್ಪಣವನ್ನು (ಕಂಡು) ದುಃಖಿಸುತಿದ್ದಾರೆ.

ಮಮ ನಾತ ! ಯದಸ್ತಿ ಯೋ£ಸ್ಮ್ಯಹಮ್
ಸಕಲಮ್ ತದ್ಧಿ ತವೈವ ಮಾದವ |
ನಿಯತಸ್ವಮಿತಿ ಪ್ರಬುದ್ಧಧೀಃ
ಅಥವಾ ಕಿನ್ನು ಸಮರ್ಪಯಾಮಿ ತೇ ||

ಸರ್ವಸ್ವಾಮಿ ಹಾಗು ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾಥನಾದ ಎಮ್ಪೆರುಮಾನೇ! ನನ್ನ ಸ್ವತ್ತು ಎಂದು ಇರುವವು ಹಾಗು ನಾನು ಇಬ್ಬರು ಎಂದೂ ನಿನಗೆ ಸೇರಿದವರು (ನಿನ್ನ ಸ್ವತ್ತು) ಇದನ್ನು ತಿಳಿದು ನಾನು ಏನನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಲಿ ?

ಶ್ಲೋಕ-54 – “ನಾನು ಆತ್ಮಚೌರ್ಯದಂದ ಕಾಣುವ ಆತ್ಮಸಮರ್ಪಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲದಿದಡನ್ನು ಕಂಡು, ನಿಮ್ಮ ನಿರ್ಹೆತುಕ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಶೇಷತ್ವನ್ನು ತೋರಿದಹಾಗೆ, ಪರ ಭಕ್ತಿಯ ಮೂರು ಸ್ತರಗಳನ್ನು, ನಿಮ್ಮ ಕೈಂಕರ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗವಾಗುವಂತೆ ಅನುಗ್ರಹಿಸಿ”, ಎಂದು ಆಳವಂದಾರ್ ಎಮ್ಪೆರುಮಾನಿಗೆ ಹೇಲುತಿದ್ದಾರೆ.
ಅವಬೋದಿತವಾನಿಮಾಮ್ ಯತಾ
ಮಯಿ ನಿತ್ಯಾಮ್ ಭವದೀಯತಾಮ್ ಸ್ವಯಮ್ |
ಕೃಪಯೈತದನನ್ಯಭೋಗ್ಯತಾಮ್
ಭಗವನ್! ಭಕ್ತಿಮಪಿ ಪ್ರಯಚ್ಚ ಮೇ ||

ಹೇ ಭಗವಾನ್! ನಿಮ್ಮ ನಿರ್ಹೇತುಕ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲೆ, ಬೇರಲ್ಲೂ ಕಾಣದ ಮಾಧುರ್ಯವನ್ನು ಹೋಂದಿರುವ (ನಿಮ್ಮ) ಭಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಅನುಗ್ರ್ಹಿಸಿ.

ಶ್ಲೋಕ-55 – ಆಳವಂದಾರ್ ಭಗವದನುಗ್ರಹದಿಂದ ಲಭಿಸಿದ ಭಗವದ್ ಶೇಷತ್ವದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲದೆ, ತದೀಯ (ಭಗವದ್ ಭಕ್ತರಿಗೆ) ಶೇಷತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತಿದ್ದಾರೆ.
ತವ ದಾಸ್ಯಸುಖೈಕಸಂಗಿನಾಮ್
ಭವನೇಷ್ವಸ್ತ್ವಪಿ ಕೀಟಜನ್ಮ ಮೇ |
ಇತರಾವಸತೇಶು ಮಾ ಸ್ಮ ಭೂತ್
ಅಪಿ ಮೇ ಜನ್ಮ ಚತುರ್ಮುಖಾತ್ಮನಾ ||

ಕೈಂಕರ್ಯಸುಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವವರ ದಿವ್ಯ ಭವನದಲ್ಲಿ ಕೀಟನಾಗಿ ಜನಿಸುವೆ (ಜನಿಸುವುದೂ ಮೇಲು). ಬೇರೆಯಾರೋ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನಾಗಿಯೂ ಜನಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಶ್ಲೋಕ- 56 – ಆಳವಂದಾರ್ “ವೈಷ್ಣವರ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ವಾಸದ ಕೀರ್ತಿಬೇಕೆ? ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ಕಂಡಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುವುದಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಟಾಕ್ಷಿಸಿ ಹಾಗು, ಇವನು ನಮ್ಮವನೆಂದು ಹೇಳುವಂತೆ ನನ್ನನ್ನು ಮಾಡಿ”, ಎಂದು ಹೇಳುತಿದ್ದಾರೆ.
ಸಕೃತ್ ತ್ವದಾಕಾರವಿಲೋಕನಾಶಯಾ
ತೃಣೀಕೃತಾನುತ್ತಮಭುಕ್ತಿಮುಕ್ತಿಭಿಃ |
ಮಹಾತ್ಮಭಿರ್ ಮಾಮವಲೋಕ್ಯತಾಮ್ ನಯ
ಕ್ಷಣೇಪಿ ತೇ ಯದ್ವಿರಹೋ$ತಿದುಸ್ಸಹಃ ||

ಒಮ್ಮೆ ನಿಮ್ಮ ದಿವ್ಯರೂಪವನ್ನು ನೋಡುವುದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಮಹಾ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಹಾಗು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ನೋಡುವವರು ಹಾಗು ಯಾರ ವಿರಹವು ನಿಮ್ಮಿಂದ ಅತಿ ದುಸ್ಸಹವಾಗಿರುವ ಉತ್ಕೃಷ್ಠ ವೈಷ್ಣವರ ಕಟಾಕ್ಷಕ್ಕ ಪಾತ್ರನಾಗಿ ಮಾಡಿ.

ಶ್ಲೋಕ-57 – ಹಿಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶೇಷತ್ವದ ಚರಮಪರ್ವವಾಗಿರುವ ತದೀಯ ಶೇಷತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿಸಿದರು. ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶೇಷತ್ವಕ್ಕೆ ಹೊರಗಿರುವ ಎಲ್ಲಾವುದಕ್ಕೆ ತಮಗಿರುವ ಅರುಚಿಯನ್ನು ತೋರಿ, “ದಯವಿಟ್ಟು ಅವನ್ನು ದೂರಮಾಡಿ” ಎಂದು ಎಮ್ಪೆರುಮಾನನ್ನು ಪ್ರಾರ್ತಿಸುತಿದ್ದಾರೆ.
ನ ದೇಹಮ್ ನ ಪ್ರಾಣಾನ್ನ ಚ ಸುಖಮಶೇಷಭಿಲಷಿತಮ್
ನ ಚಾತ್ಮಾನಮ್ ನಾನ್ಯತ್ ಕಿಮಪಿ ತವ ಸೇಷತ್ವವಿಭವಾತ್ |
ಬಹಿರ್ಭೂತಮ್ ನಾಥಮ್! ಕ್ಷಣಮಪಿ ಸಹೇ ಯಾತು ಶತದಾ
ವಿನಾಶಮ್ ತತ್ಸತ್ಯಮ್ ಮಧುಮಥನ! ವಿಜ್ಞಾಪನಮಿದಮ್

ಹೇ ಭಗವಾನ್! ಪ್ರಪನ್ನನಾಗಿರುವ ನಿಧಿಗೆ ಹೊರಗಿರುವುದು ಯಾವುದೆಯಾಗಲಿ, ಶರೀರವಾಗಲಿ, ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಾಣವಾಗಲಿ, ಎಲ್ಲರಿಂದ ಅರ್ಥಿಸಲ್ಪಡುವ ಭೊಗಗಳಾಗಲಿ, ನನ್ನ ಆತ್ಮವೇ ಆಗಲಿ ಶೇಷತ್ವ ರಹಿತವಾಗಿದಲ್ಲಿ, ನಾನು ಒಂದು ಕ್ಷಣವು ನಾನು (ಅವನ್ನು) ಸಹಿಸಲಾರೆ, ಅವನ್ನು ದೂರ ಮಾಡು. ಇದು ಸತ್ಯವು, ಇದು ನನ್ನ ವಿಜ್ಞಾಪನೆ.

ಶ್ಲೋಕಮ್-58 – “ಈ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಕೋಪಗೋಲಿಸುವ ಭಗವ್ದಪಚಾರಾದಿಗಳಂತಹ ಹಲವಾರು ಅಶುಭಗಳು ಕೈಂಕರ್ಯ ವಿರೋದಿಗಳಾಗಿ ನಿವರ್ತ್ಯಗಳಾಗಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅರುಚಿಯನ್ನು ಹೋಂದಿ, ಯೋಗಿಗಳಿಗೂ ಕಠಿನವಾಗಿರುವ ಅವುಗಳ ನಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರ್ತಿಸುತಿದ್ದೀರೆ!” ಎಂದು ಎಮ್ಪೆರುಮಾನ್ ಚಿಂತಿಸಲು, “ಅನವಾದಿಕ ಅಶುಭಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡುವ ನಿಮ್ಮ ಅನವದಿಕ ಕಲ್ಯಾಣಗುಣಗಳನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿ ನಾನು ಇಚ್ಚಿಸುತಿದ್ದೇನೆ.” ಎಂದು ಆಳವಾಂದಾರ್ ಹೇಳುತಿದ್ದಾರೆ.
ದುರನ್ತಸ್ಯಾನಾತೇರಪರಿಹರಣೀಯಸ್ಯ ಮಹತೋ
ನಿಹೀನಾಚಾರೋ$ಹಮ್ ನೃಪಶುರಶುಭಸ್ಯಾಪದಮಪಿ |
ದಯಾಸಿಂಧೋ! ಬಂಧೋ !  ನಿರವದಿಕವಾತ್ಸಲ್ಯಜಲದೇ
ತವ ಸ್ಮಾರಮ್ ಸ್ಮಾರಮ್ ಗುಣಗಣಮಿದೀಚ್ಚಾಮಿಗತಭೀಃ

ಹೇ ಕರುಣಾ ಸಾಗರನೇ! ಸನಗೆ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯಲ್ಲು ಬಂಧುವಾದವನೆ! ವಾತ್ಸಲ್ಯ ಸಾಗರನೇ! ದುರ್ನಿವಾರ್ಯವಾದ ಆದಿ-ಅಂತಗಳಿಲ್ಲದ ಮಹಾಪಾಪಗಳಿಗೆ ನಿವಾಸನಾಗಿರುವ ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಕಲ್ಯಾಣಗುಣಗಳ ಅನುಸ್ಮರಣೆಯಿಂದ ಯಾವುದೆ ಭೀತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಹೀಗೆ ಇಚ್ಛಿಸುತಿದ್ದೇನೆ.

ಶ್ಲೋಕ-59 – “(ಹಿಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ) “ಇಚ್ಚಾಮಿ” ಎಂದು ಹೇಳಿದಂತೆ ನಿಮಗೆ ನಿಜವಾಗಲೂ ಆಸೆ ಇದಯೇ ?” ಎಂದು ಎಮ್ಪೆರುಮಾನ್ ಕೇಳಿದಾಗ ಆಳವಂದಾರ್, “ಮಂದ-ಮತಿಯಾದ ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಮಹಿಮೆಗೆ ತಕ್ಕ ಆಸೆಯು ನನ್ನಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲರೆ. ಆಸೆಯನ್ನು ತೋರುವ ಮಾತನ್ನೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ನನ್ನ ಮನಸನ್ನು ತಿದ್ದಿ, ಆ ಆಸೆಯನು ನಿಜವಾಗಲು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಉಂಟುಮಾಡಿ.”
ಅನಿಚ್ಛನ್ನಪ್ಯೇವಮ್ ಯದಿ ಪುನರಿದೀಚ್ಛನ್ನಿವ ರಜಸ್ತಮಶ್ಚನ್ನಶ್ಚದ್ಮಸ್ತುತಿವಚನಭನ್ಗೀಮರಚ್ಅಯಮ್ |
ತಥಾ$ಪೀತ್ಥಮ್ರೂಪಮ್ ವಚನವಲಮ್ಬ್ಯಾ$ಪಿ ಕೃಪಯಾ
ತ್ವಮೇವೈವಮ್ಭೂತಮ್ ದರಣಿದರ! ಮೇ ಶಿಕ್ಷಯಮನ: ||

ಭೂಮಿಯನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿದ ಧರನಿದರನೇ! ನಿಜವಾಗಲೂ ಇಚ್ಛಿಸುವವನಂತೆ ಆಸೆಯಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ರಜೋಗುಣ ತಮೋಗುಣಗಳಿಂದ ಛಾದಿತನಾಗಿ ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಪಟ ಸ್ತುತಿಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಿದರು, ಇದನ್ನೆ ವ್ಯಾಜವಾಗಿ ಹಿಡಿದು ನೀವೇ ನನ್ನ ಈ ರೀತಿಯ ಮನವನ್ನು ತಿದ್ದಬೇಕು.

ಸ್ಲೋಕ-60 – ” ನಿಮಗೆ ಆಸೆಯೂ ಇಲ್ಲಾ, ಅದನ್ನು ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ ಕರುಣೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸು ಎಂದು ಇಚ್ಛಿಸುತಿದ್ದೀರಿ- ಇದನ್ನು ನಾನು ಏಕೆ ಮಾಡಬೇಕು ?” ಎಂದು ಎಮ್ಪೆರುಮಾನ್ ಕೇಳಿದಲ್ಲಿ, ಆಳವಂದಾರ್ (ತಮ್ಮ ಹಾಗು ಎಮ್ಪೆರುಮಾನಿನ ನಡುವೆ ಇರುವ) ಅವ್ಯಾಜ ಬಂಧವನ್ನು ವಿವರಿಸುತಿದ್ದಾರೆ.

ಪಿತಾ ತ್ವಮ್ ಮಾತಾ ತ್ವಮ್ ದಯಿತ ತನಯಸ್ತ್ವಂ ಪ್ರಿಯ ಸುಹೃತ್ತ್ವಮೇವ ತ್ವಮ್ ಮಿತ್ರಮ್ ಗುರುರಸಿ ಗತಿಶ್ಚಾಸಿ ಜಗತಾಮ್ |
ತ್ವದೀಯಸ್ ತ್ವದ್ಭೃತ್ಯಸ್ ತವ ಪರಿಜನಸ್ ತ್ವದ್ಗತಿರಹಂ

ಪ್ರಪನ್ನಶ್ಚೈವಮ್ ಸತ್ಯಹಮಪಿ ತವೈವಾಸ್ಮಿ ಹಿ ಭರಃ ||

ಈ ಜಗತ್ತಿಗೆ ನೀವು ತಂದೆ, ನೀನೇ ತಾಯಿ, ನೀನೇ ಪ್ರಿಯ ಪುತ್ರನು, ನೀನೇ ಹಿತೈಶಿಯಾದ ಸುಹೃದ್, ನೀನೇ (ರಹಸ್ಯ/ ಗುಹ್ಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಹೇಳತಕ್ಕ) ಆಲಮ್ಬಿಸಲ್ತಕ್ಕ ಮಿತ್ರನು, ನೀನೆ ಆಚಾರ್ಯನು, ನೀನೆ ಉಪಾಯವು, ನೀನೇ ಉಪೇಯವು, ಹಾಗು ನಾನು ನಿನ್ನವನು ನಿನ್ನ ದಾಸನು, ನಿನ್ನ ಶೇಷಭೂತನು, ನಿನ್ನನ್ನೇ ಪರಮಪ್ರಾಪ್ಯಪ್ರಾಪಕವಾಗಿ ಇರುವವನು; ಹೀಗಿದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನಿನ್ನಂದಲೆ ರಕ್ಷಿತವ್ಯನಲ್ಲವೆ?

ಅಡಿಯೇನ್ ಆಳವಂದಾರ್ ರಾಮಾನುಜ ದಾಸನ್

ಮೂಲ – http://divyaprabandham.koyil.org/index.php/2020/10/sthothra-rathnam-slokams-51-to-60-simple/

ಆರ್ಕೈವ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ : http://divyaprabandham.koyil.org

ಪ್ರಮೇಯಂ (ಲಕ್ಷ್ಯ) – http://koyil.org
ಪ್ರಮಾಣಂ (ಶಾಸ್ತ್ರ ) – http://granthams.koyil.org
ಪ್ರಮಾತಾ (ಪೂರ್ವಾಚಾರ್ಯರು) – http://acharyas.koyil.org
ಶ್ರೀವೈಷ್ಣವ ಶಿಕ್ಷಣ/ಮಕ್ಕಳ ಪೋರ್ಟಲ್ – http://pillai.koyil.org

स्तोत्र रत्नम – सरल् व्याख्या – तनियन्

Published by:

श्री: श्रीमते शठकोपाय नमः श्रीमते रामानुजाय नमः श्रीमद्वरवरमुनये नमः

पूरी श्रृंखला

alavandhar

तनियन्
स्वादयन्निह सर्वेषां त्रययंतार्थं सुदुर्ग्रुहम ।
स्तोत्रयामास योगींद्र: तं वंदे यामुनाव्हयं ॥

मैं उन श्री आळवन्दार् स्वामीजी के चरणों में नमन करता हूँ, जो योगियों में उत्तम है, जिन्होने वेदान्त के अत्यन्त कठिन सिद्धांतों को जन सामान्य के समझने योग्य स्तोत्र प्रारूप में प्रस्तुत किया है।

नमो नमो यामुनाय यामुनाय नमो नमः ।
नमो नमो यामुनाय यामुनाय नमो नमः ।।

मैं श्री आळवन्दार् स्वामीजी के चरणों में बारंबार नमन करता हूँ। मैं उनके चरणों में नमस्कार करने से रुक नहीं सकता।

अगले भाग में हम अवतरिका देखेंगे .

– अडियेन भगवती रामानुजदासी

आधार : http://divyaprabandham.koyil.org/index.php/2016/12/sthothra-rathnam-invocation/

archived in http://divyaprabandham.koyil.org

स्तोत्र रत्नम – सरल् व्याख्या

Published by:

श्री: श्रीमते शठकोपाय नमः श्रीमते रामानुजाय नमः श्रीमद्वरवरमुनये नमः

vishnu-lakshmi
alavandhar-nathamunigal
आळवन्दार् और् नातमुनिगळ् – काट्टु मन्नार् कोयिल्

श्री आळवन्दार्, जो विशिष्टाद्वैत सिद्धान्त और श्रीवैष्णव संप्रदाय के महान विचारक और परम आदरणीय श्रीनाथमुनी स्वामीजी के पौत्र है, ने अति आवश्यक सिद्धान्त अर्थात प्राप्य और प्रापकम को दिव्य द्वयमहा मंत्र के विस्तृत व्याख्यान द्वारा अपने स्तोत्र रत्न में दर्शाया है। हमारे पूर्वचार्यों से प्राप्त संस्कृत ग्रन्थों में यह सबसे पुराना ग्रंथ है जो आज हमारे पास उपलब्ध है।

श्री महापूर्ण स्वामीजी, (श्री पेरिय नम्बि )श्री रामानुज स्वामीजी को श्रीआळवन्दार् के शिष्य के रूप में प्रवर्त करने की इच्छा से श्री काँचीपुरम को जाते है। श्री रामानुज स्वामीजी श्री कांचिपूर्ण स्वामीजी के मार्गदर्शन में श्री देवप् पेरुमाळ् के कैंकर्य स्वरूप एक शालकूप से तीर्थ (जल) लाकर सेवा कर रहे थे। श्री महापूर्ण स्वामीजी स्तोत्र रत्न से कुछ श्लोकों का पाठ करते है जो श्री रामानुज स्वामीजी को बहुत प्रभावित करता है और उन्हें संप्रदाय में लेकर आता है। श्री रामानुज स्वामीजी का इस प्रबंध के प्रति अत्यंत लगाव था और इसी प्रबंध के बहुत से श्लोकों का उपयोग उन्होने अपने श्रीवैकुंठ गद्य में भी किया है।

पेरियवाच्चान पिल्लै ने इस दिव्य प्रबंध के लिए विस्तृत व्याख्यान की रचना की है। पेरियवाच्चान पिल्लै ने अपने व्याख्यान में इस स्तोत्र के विशेष अर्थों को वाक्चातुर्यपूर्वक समझाया है। उनके व्याख्यान के आधार पर हम यहाँ श्लोकों के सरल अर्थों को देखेंगे।

– अडियेन भगवती रामानुजदासी

आधार : http://divyaprabandham.koyil.org/index.php/2020/10/sthothra-rathnam-simple/

archived in http://divyaprabandham.koyil.org

प्रमेय (लक्ष्य) – http://koyil.org
प्रमाण (शास्त्र) – http://granthams.koyil.org
प्रमाता (आचार्य) – http://acharyas.koyil.org
श्रीवैष्णव शिक्षा/बालकों का पोर्टल – http://pillai.koyil.org

ಸ್ತೋತ್ರ ರತ್ನ – ಸರಳ ವಿವರಣೆ – ಶ್ಲೋಕ 41-50

Published by:

ಶ್ರೀ: ಶ್ರೀಮತೇ ಶಠಕೋಪಾಯ ನಮ: ಶ್ರೀಮತೇ ರಾಮಾನುಜಾಯ ನಮ: ಶ್ರೀಮದ್ ವರವರಮುನಯೇ ನಮ:

ಸ್ತೋತ್ರ ರತ್ನ

<< ಶ್ಲೋಕ 31-40

ಶ್ಲೋಕ- 41 – ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ದ್ವಜಾದಿಯೆಲ್ಲಾ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಹಾಗು ಪರಿಪಕ್ವವಾಗಿರುವ ಫಲದ ಹಾಗೆ ಎಮ್ಪೆರುಮಾನಿಗೆ ತುಂಬಾ ಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಪೆರಿಯ ತಿರುವಡಿ(ಗರುಡಾಲ್ವಾನ್) ಹಾಗು ಎಮ್ಪೆರುಮಾನಿನ ***
ದಾಸಸ್ ಸಖಾ ವಾಹನಮಾಸನಮ್ ದ್ವಜೋ
ಯಸ್ತೇ ವಿತಾನಮ್ ವ್ಯಜನಮ್ ತ್ರಯೀಮಯಃ |
ಉಪಸ್ಥಿತಮ್ ತೇನ ಪುರೋ ಗರುತ್ಮತಾ
ತ್ವಧಂಗ್ರಿ ಸಮ್ಮರ್ದ ಕಿನಾಂಕ ಶೋಭಿನಾ ||

ವೇದವನ್ನು ತನ್ನ ಅಂಗಗಳಾಗಿ ಹೋಂದಿರುವ, ನಿನ್ನ ದಾಸನಾಗಿ, ಸಖನಾಗಿ, ವಾಹನವಾಗಿ, ಸಿಂಹಾಸನವಾಗಿ, ದ್ವಜವಾಗಿ, ಮೇಲುಕಟ್ಟಾಗಿ(ವಿತಾನವಾಗಿ), ಚಾಮರವಾಗಿರುವ ಹಾಗು ನಿನ್ನ ಪಾದಗಳು ಊರಿದರಿಂದ ಜಿಡ್ಡುಗಟ್ಟಿದ ಗುತ್ತಿನಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವ ಗರುಡಾಲ್ವಾನಿಂದ ಸೇವಿತನಾಗಿರುವಿರಿ.

ಶ್ಲೋಕ- 42 – ಆಳವಂದಾರ್ ಎಮ್ಪೆರುಮಾನ್ ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಜವಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವಕ್ಸೇನರಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ತನನ್ನೂ ಅವರ ಅದೀನದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿರುವಂತಹ ಶ್ರೀ ಸೇನಾಪತಿ ಆೞ್ವಾನಿನ ದಾಸ್ಯ ಸಾಂರಾಜ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತಿದ್ದಾರೆ.
ತ್ವದೀಯಭುಕ್ತೋಜ್ಜಿತಶೇಷಭೋಜಿನಾ
ತ್ವಯಾ ನಿಸ್ರುಶ್ಟಾತ್ಮಭರೇಣ ಯದ್ಯತಾ |
ಪ್ರಿಯೇಣ ಸೇನಾಪತಿನಾ ನ್ಯವೇದಿ ತತ್
ತದಾ$ನುಜಾನನ್ತಮುದಾರವೀಕ್ಷಣೈಃ ||

ನಿನ್ನಿಂದ ಊಟಮಾಡಿ ಬಿಟ್ಟ ಪಾತ್ರವಾನು ಭುಜಿಸುವವರಾಗಿ, ಲೀಲ ವಿಭೂತಿಹಾಗು ನಿತ್ಯ ವಿಭೂತಿಗಳ ನಿರ್ವಾಹಭಾರವನ್ನು ನಿಮ್ಮಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವವರಾಗಿ, ಎಲ್ಲರಿಗು ಪ್ರಿಯರಾಗಿರುವವರಾಗಿ, ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ನಿಮ್ಮ ಕಟಾಕ್ಷದಿಂದ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಮಾಡಲೂಶಕ್ತರಾಗಿ ವಿಶ್ವಕ್ಸೇನರು ಇರುವರು.

ಶ್ಲೋಕ-43 – ಆಳವಂದಾರ್ “ಸದಾ ಪಶ್ಯಂತಿ ಸೂರಯಃ ( ನಿತ್ಯ ಸುರಿಗಳು ಸದಾ ಎಮ್ಪೆರುಮಾನನ್ನೇ ನೋಡುತಿದ್ದಾರೆ)” ಎಂದು ವಿಷ್ಣು ಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ ನಿತ್ಯಸೂರಿಗಳ ಶೇಷವೃತ್ತಿಯನ್ನು(ಕೈಂಕರ್ಯವನ್ನು) ಅನುಭವಿಸುತಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗು ಅವರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ , “ಅಡಿಯಾರ್ಗಳ್ ಕುೞಾನ್ಗಳೈ ಉಡನ್ ಕೂಡವದು ಎನ್ಱು ಕೊಲೋ?( ತಿರುವಾಯ್ಮೊೞಿ 2.3.10 ನಿತ್ಯಸೂರಿಗಳ ಘೋಷ್ಟಿಯನ್ನು ನಾನು ಎಂದು ಸೇರುವೆನೋ)”ಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತಿದೆ.
ಹತಾಖಿಲಕ್ಲೇಶಮಲೈಃ ಸ್ವಭಾವತಃ
*ಸದಾನುಕೂಲ್ಯೈಕರಸೈಸ್ ತವೋಚಿತೈಃ |
ಗ್ರುಹೀತತತ್ತತ್ಪರಿಚಾರಸಾದನೈಃ
ನಿಶೇವ್ಯಮಾಣಮ್ ಸಚಿವೈರ್ ಯತೋಚಿತಮ್ ||

ತ್ವದಾನುಕೂಲ್ಯೈಕ ಎಂಬ ಪಾಠವೂ ಇದೆ.
(ಸ್ವಭಾವತಃ) ದುಃಖ-ದೋಶರಹಿತರು, ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿಯೇ (ನಿಮಗೆ) ಕೈಂಕರ್ಯವೇ ತಮ್ಮ ಆನಂದವಾಗಿ ಹೋಂದಿದವರು, (ಸ್ವರೂಪ-ಶಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ) ನಿಮಗೆ ತಕ್ಕವರು, ಕೈಂಕರ್ಯಕ್ಕೆ ಅಪೇಕ್ಷಿತವಾದ ಪುಶ್ಪಹಾರ, ಧೂಪ ದೀಪಾದಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಹಾಗು ನಿಮಗೆ (ತಕ್ಕ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗು ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ) ಬೋಧಿಸುವ (ತಮ್ಮ / ನಿಮ್ಮ ) ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವಿತರಾಗಿದ್ದೀರಿ.

ಶ್ಲೋಕ- 44 – “ಭವಾಂಸ್ತು ಸಹ ವೈದೇಹ್ಯಾ ಗಿರಿಸಾನುಷು ರಂಸ್ಯತೇ ( ನೀವು ಸೀತೆಯೋಂದಿಗೆ ಮಲೆಗಳ ತಾಳ್ವರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸಿ, ನಾನು ನಿಮ್ಮಿಬರಿಗೂ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯಲ್ಲು ಸೇವಿಸುವೆ )” ಎಂದು ಶ್ರೀರಾಮಾಯಣದ ಅಯೋಧ್ಯಾ ಖಾಂಡದ 31.25ದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ ಆಳವಂದಾರ್ ಎಮ್ಪೆರುಮಾನ್ ಪಿರಾಟ್ಟಿಯನ್ನು ವಿವಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷಪಡಿಸುವುದನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸುತಿದ್ದಾರೆ.
ಅಪೂರ್ವ ನಾನಾರಸ ಭಾವ ನಿರ್ಭರ
ಪ್ರಬುದ್ಧಯಾ ಮುಗ್ದ ವಿಧಗ್ಧಲೀಲಯಾ |
ಕ್ಷಣಾಣುವತ್ ಕ್ಷಿಪ್ತಪರಾದಿಕಾಲಯಾ
ಪ್ರಹರ್ಷಯನ್ತಮ್ ಮಹಿಷೀಮ್ ಮಹಾಭುಜಮ್ ||

( ಪೆರಿಯ ಪಿರಾಟ್ಟಿಯನ್ನು ಆಲಂಗಿಸಲು ಸೂಕ್ತವಾದ ) ಮಹಾಭುಜಗಳನ್ನು ಹೋಂದಿರುವವನು, ಪ್ರತಿಕ್ಷಣವು ಅನುಭಾವ್ಯವಾಗಿ ಹಾಗು ನವೀನವಾಗಿತೋರುವ ರೀತಿಯ ವಿಭ್ರಮದ ಲೀಲೆಗಳಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಆಯುಶ್ಶು ಕ್ಷಣದಹಾಗೆ ಕಳಿಯುವಂತೆ ಪೆರಿಯಪಿರಾಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತಿದ್ದಾನೆ.

ಶ್ಲೋಕ-45 – ಆಳವಂದಾರ್ ಪಿರಾಟ್ಟಿಗೆ ಆನಂದದಾಯಕಗಳಾದ ಅನುಭಾವ್ಯವಾದ ಗುಣಂಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯವಾದ ದಿವ್ಯ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತಿದ್ದಾರೆ.
ಅಚಿನ್ತ್ಯ ದಿವ್ಯಾದ್ಭುತನಿತ್ಯಯೌವನ
ಸ್ವಭಾವಲಾವಣ್ಯಮಯಾಮ್ರುತೋದದಿಮ್ |
ಶ್ರಿಯಃ ಶ್ರಿಯಮ್ ಭಕ್ತಜನೈಕಜೀವಿತಮ್
ಸಮರ್ಥಮಾಪತ್ಸಖಮರ್ತಿಕಲ್ಪಕಮ್ ||

ಎಮ್ಪೆರುಮಾನ್ ಆಲೋಚನೆಗೆ ಮೀರಿದ ದಿವ್ಯ ಅದ್ಭುತ ನಿತ್ಯ ಯೌವನವನ್ನು ಉಳ್ಳವನು, ಲಾವಣ್ಯ(ಸೌಂದರ್ಯ) ಸಾಗರವಾದವನು, ಶ್ರೀಯಿಗೂ (ಶ್ರೀಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀಗೂ ) ಶ್ರೀಯಾಗಿದ್ದವನು, ಭಕ್ತರಿಗೆ ಪ್ರಾಣನು, (ಮುಗ್ಧರಿಂದಲೂ ತನ್ನನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ-ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಅನುಭವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ) ಸಮರ್ಥನು, ಆಪತ್ಸಖನು ಹಾಗು ಯಾಚಿಸುವವರಿಗೆ(ಕೇಳುವವರಿಗೆ) ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷದಂತಿರುವನು …

ಶ್ಲೋಕ-46 – ಆಳವಂದಾರ್ ಎಂದು ನಾನು ಲೌಕಿಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹಿಂದೆ (ಶ್ಲೋಕ 32ಯರಿಂದ) ಹೆಳಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ವರೂಪ, ರೂಪ, ಗುಣ ವಿಭೂತಿಯುಕ್ತರಾದ ನಿಮಗೆ ಆನಂದಿಸುವಂತೆ ನನ್ನ ಅರುವಿಕೆಗೆ ಸಾರ್ತಕತೆಯನ್ನು ತರುವಂತೆ ಕೈಂಕರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುವೆ ?
ಭವಂತಮೇವಾನುಚರನ್ ನಿರಂತರಂ
ಪ್ರಶಾನ್ತ ನಿಶ್ಶೇಷ ಮನೋರತಾನ್ತರಃ |
ಕದಾ£ಹಮೈಕಾನ್ತಿಕ ನಿತ್ಯ ಕಿನ್ಕರಃ
ಪ್ರಹರ್ಶಯಿಶ್ಯಾಮಿ ಸನಾತಜೀವಿತಃ ||

ಅಡಿಯೇನ್ ಎಂದು ಬೆರೆಲ್ಲಾ ವಿಷಯ ಪ್ರಾವಣ್ಯವನ್ನು ನಿಶ್ಶೇಷವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟು, ಸದಾ ನಿಮ್ಮನ್ನೆ ಅನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು ನಿತ್ಯಕೈಂಕರ್ಯದಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಳಿಸಿ ಸಾರ್ಥಕನಾಗುವೆ ?

ಶ್ಲೋಕ-47 – ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಆಳವಂದಾರ್ ಪ್ರಾಪ್ಯನಾದ ವಿಲಕ್ಷಣವಾದ ಈಶ್ವರನನ್ನು ತಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಂಡು, ” ಬ್ರಹ್ಮ ರುದ್ರಾದಿಗಳ ಮನಸಿಗೂ ದೂರವದಂತಹದ್ದು ಹಾಗು ಸಂಸಾರಿಕ ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಅಸ್ಪೃಷ್ಟರಾದ ನಿತ್ಯಸೂರಿಗಳಿಂದ ಇಚ್ಛಿಸಲ್ಪಡುವ ಕೈಂಕರ್ಯವನ್ನು ಸಂಸಾರಿಯಾದ ನಾನು ಹೇಗೆ ಇಚ್ಛಿಸುವೆನು?”. ರಾಜ ಭೋಗವಾದದ್ದು ವಿಷದಿಂಶ ಕಲುಶಿತವಾಗಬಹುದೆ ! ಹಾಗು “ವೞವೇೞುಲ್ಗು”ನಲ್ಲಿ ಆೞ್ವಾರಿನ ಹಾಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ನಿಂಡ್ಗಿಸಿಕೊಳುತಿದ್ದಾರೆ.
ಧಿಗಶುಚಿಮವಿನೀತಮ್ ನಿರ್ದಯಮ್ ಮಾಮಲಜ್ಜಂ
ಪರಮಪುರುಷ! ಯೋ£ಹಮ್ ಯೋಗಿವರ್ಯಾಗ್ರಗಣ್ಯೈಃ |
ವಿದಿಶಿವಸನಕಾದ್ಯೈರ್ ದ್ಯಾತುಮತ್ಯಂತ ದೂರಮ್
ತವ ಪರಿಜನಭಾವಮ್ ಕಾಮಯೇ ಕಾಮವೃತ್ತಃ ||

ಓ ಪುರುಷೋತ್ತಮ! ನನ್ನ ಸ್ವೆಚ್ಛೆಯಂತೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಲ್ಲಿ ವಿಖ್ಯಾತನಾಗಿರುವವನು ಅಶುದ್ಧನು, ವಿನಯರಹಿತನು, ದಯಾರಿಹತನು, ಲಾಜ್ಜಾ ರಹಿತನಾದ ನಾನು ನನ್ನನ್ನು ನಿಂದಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಆದರೂ ಯೋಗಿಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ಬ್ರಹ್ಮ, ಶಿವ, ಸನಕಾದಿಗಳಿಂದಲೂ ಅಚಿಂತ್ಯವದ ನಿನ್ನ ಸೇವೆಯನ್ನೆ ಇಚ್ಛಿಸುತಿದ್ದೇನೆ.

ಶ್ಲೋಕ- 48 – ಆಳವಂದಾರ್ ತಮ್ಮ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಿ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು. ಅಥವಾ ಇನ್ನೋಂದು ನಿರ್ವಾಹವು, “ನನಗೆ ಪ್ರಾಪ್ಯ ವಿರೋಧಿಯಾದ ಪಾಪಗಳನ್ನು ನೀವೆ ಕಳಿಸಬೇಕು.”, ಎಂದು ಆಳವಂದರ್ ಪ್ರಾಥಿಸುತಿದ್ದಾರೆ. ಮುಂಚೆ ಎಮ್ಪೆರುಮಾನಿನ ಉತ್ಕರ್ಷವನ್ನು ಕಂಡು ಎಮ್ಪೆರುಮಾನಿಂದ ದೂರ ಸರಿದರು, ಈಗ ಎಮ್ಪೆರುಮಾನಿನ ಅತ್ಯಂತ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿ ಆಶ್ರಯಿಸುತಿಡ್ದಾರೆ.
ಅಪರಾದಸಹಸ್ರಭಾಜನಮ್
ಪತಿತಮ್ ಭೀಮಭವಾರ್ಣವೋದರೇ |
ಅಗತಿಮ್ ಶರಣಾಗತಮ್ ಹರೇ!
ಕ್ರುಪಯಾ ಕೇವಲಮಾತ್ಸಮಾತ್ ಕುರು ||

ಶೋಕವನ್ನು ಹರಿಸುವವನೆ ! ಅಸಂಖ್ಯವಾದ ಅಪರಾದಗಳ ಭಾಜನಾದವನು, ಭೀತಿಯನ್ನು ಜನಿಸುವ ಸಂಸಾರ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿರುವವನು,  ಇನ್ನೊಂದು ಗತಿಯಿಲ್ಲದವನು, ನಿಮ್ಮ ಶರಣಾಗತನೆಂದು ಘೋಷಿಸುತಿದ್ದೇನೆ, ನಿಮ್ಮ ಕರುಣೆಯಿಂದಲೇ ನಿಮ್ಮವನೆಂದು ಅಂಗೀಕರಿಸಬೇಕು.

ಶ್ಲೋಕ- 49 – “ನೀವು ದೋಷಭೂರಿಷ್ಟರಾಗಿರುವಾಗ ಅವ್ನ್ನು ನಶಿಸುವ ಉಪಯವನ್ನು ಆಚಿರುಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಅಥವಾ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನನ್ನನ್ನೆ ಹಿಡಿಯುವುದಲ್ಲದೆ “ಕೃಪಯಾಕೇವಲಮತ್ಮ್ಸಾತ್ಕುರು”ಎಂದು ನಿರ್ಬಂದಿಸುತಿದ್ದೀರಿ?” ಎಂದು ಎಮ್ಪೆರುಮಾನ್ ಆಳವಂದಾರನ್ನು ಕೇಳುತಿದ್ದಾರೆ. “ನಾನು ಶಾಸ್ತ್ರಾನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆಬೇಕಾದ ಜ್ಞಾನರಹಿತನು (ಆದರಿಂದ ಉಪಯಾಂತರಸಂಗವಿಲ್ಲ), ಇನ್ನೋಂದು ಗತಿಯಿಲ್ಲದ ನನ್ನಿನ್ನಿಮ್ದ ಪುರ್ಣವಾಗಿ ತಜಿಸಲು ಸಾದ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಮಹತ್ತಾದ ದಯೆಯಿಂದ ವಿಶೇಷ ಕಟಾಕ್ಷವೇ ನನ್ನ ಉಜ್ಜೇವನಕ್ಕೆ ಸಾದನವಾಗಿದೆ.”ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸುತಿದ್ದಾರೆ.
ಅವಿವೇಕ ಘನಾನ್ತ ಧಿಂಗ್ಮುಖೆ
ಬಹುದಾ ಸಂತತ ದುಃಖವರ್ಷಿಣಿ |
ಭಗವನ್! ಭವದುರ್ದಿನೇ ಪದಃ
ಸ್ಕಲಿತಮ್ ಮಾಮವಲೋಕಯಾಚ್ಯುತ ||

ಜ್ಞಾನ ಶಕ್ತ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ (ಶಡ್ಗುಣಗಳಿಂದ) ಕೂಡಿರುವ ಭಗವಾನೆ! ನಿನ್ನ ಭಕ್ತರನ್ನು ತ್ಯಜಿಸದವನೇ! ದುಃಖಗಲನ್ನು ಸತತವಾಗಿ ವರ್ಷಿಸುವ ದಿಕ್ಕಕಳನ್ನು ಕಣ್ಮರೆಸುವ ಸಂಸಾರದ ವರ್ಷಾಕಾಲದ ಅಂಧಕಾರದಿಂದ ಸುಪಥದಿಂದ ಬೀಳುತ್ತಿರುವ ನನ್ನನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಕಟಾಕ್ಷ ವಿಶೇಷದಿಂದ ಅನುಗ್ರಹಿಸಬೇಕು.

ಶ್ಲೋಕ- 50 – “ನನಗೆ ನಿಮ್ಮ ಕರುಣೆಯಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೊಂದು ಗತಿಯಿಲ್ಲದಹಾಗೆಯೆ ನಿಮ್ಮ ಕರುಣೆಗೆ ನನಗಿಂತ ಸೂಕ್ತಪಾತ್ರರು ಬೇರೆಯಾರು ಯಿಲ್ಲ ಆದರಿಂದ ಈ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಳೆದುಕೋಳ್ಳಬೇಡಿ” ಎಂದು ಆಳವಂದಾರ್ ಹೇಲುತಿದ್ದಾರೆ.
ನ ಮ್ರುಶಾ ಪರಮಾರ್ತಮೇವ ಮೇ
ಶ್ರುಣು ವಿಜ್ಞಾಪನಮೇಕಮಗ್ರತಃ |
ಯದಿ ಮೇ ನ ದಯಿಶ್ಯಸೇ ತತೋ
ದಯನೀಯಸ್ ತವ ನಾಥ ದುರ್ಲಭಃ ||

ಓ ಭಗವಾನ್, ನನ್ನ (ಈ) ವಿಜ್ಞಾಪನೆಯನ್ನು ದಯೆಮಾಡಿ ಕೇಳಬೇಕು; (ಈ ವಿಜ್ಞಾಪನೆಯು) ಸುಳ್ಳಲ್ಲಾ, ಇದುಸತ್ಯವೇ, ನನಗೆ ನಿಮ್ಮ ಕರುಣೆಯನ್ನು ತೋರದಿದಲ್ಲಿ, ನಿಮ್ಮ ದಯೆಗೆ ನನಗಿಂತಲೂ ಸೂಕ್ತರಾದ ಪಾತ್ರರು ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಅಡಿಯೇನ್ ಆಳವಂದಾರ್ ರಾಮಾನುಜ ದಾಸನ್

ಮೂಲ – http://divyaprabandham.koyil.org/index.php/2020/10/sthothra-rathnam-slokams-41-to-50-simple/

ಆರ್ಕೈವ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ : http://divyaprabandham.koyil.org

ಪ್ರಮೇಯಂ (ಲಕ್ಷ್ಯ) – http://koyil.org
ಪ್ರಮಾಣಂ (ಶಾಸ್ತ್ರ ) – http://granthams.koyil.org
ಪ್ರಮಾತಾ (ಪೂರ್ವಾಚಾರ್ಯರು) – http://acharyas.koyil.org
ಶ್ರೀವೈಷ್ಣವ ಶಿಕ್ಷಣ/ಮಕ್ಕಳ ಪೋರ್ಟಲ್ – http://pillai.koyil.org

ಸ್ತೋತ್ರ ರತ್ನ – ಸರಳ ವಿವರಣೆ ಶ್ಲೋಕ 31-40

Published by:

ಶ್ರೀ: ಶ್ರೀಮತೇ ಶಠಕೋಪಾಯ ನಮ: ಶ್ರೀಮತೇ ರಾಮಾನುಜಾಯ ನಮ: ಶ್ರೀಮದ್ ವರವರಮುನಯೇ ನಮ:

ಸ್ತೋತ್ರ ರತ್ನ

<< ಶ್ಲೋಕ 21-30

ಶ್ಲೋಕ-31 – ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಆಳಂದಾರ್ “ಪಡಿಕ್ಕಳವಾಗ ನಿಮಿರ್ತ್ತ ನಿನ್ ಪಾದಪನ್ಗಯಮೇ ತಲೈಕ್ಕಣಿಯಾಯ್” (ತಿರುವಾಯ್ಮೊೞಿ 9.2.2 ಜಗತ್ತಿನ ಪರಿಮಾಣದವರೆಗು ಏರಿದ ನಿನ್ನ ಪಾದಪಂಕಜವು ನನ್ನ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಲಿ ) ಹಾಗು ತಿರುವಾಯ್ಮೊೞಿ 4.3.6 “ಕೋಲಮಾಮ್ ಎನ್ ಸೆನ್ನಿಕ್ಕು ಉನ್ ಕಮಲಮ್ ಅನ್ನ ಕುರೈ ಕೞಲೇ” ( ತಿರುವಾಯ್ಮೊೞಿ 4.3.6 ನಿನ್ನ ತವೆರೆಗೆ ಸದೃಶವಾದ ದಿವ್ಯ ಪಾದಗಳು ನನ್ನ ಶಿರಸ್ಸಿಗೆ ಆಲಂಕಾರವಾಗಿದೆ) ಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ, ” ನಿನ್ನ ದಿವ್ಯ ಪಾದಗಳ್ಳನ್ನು ನೋಡುವುದೋಂದೆ ಸಾಲದು ,ನಿನ್ನ ದಿವ್ಯ ಪಾಧಗಳಿಂದ ನಿನ್ನ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಬೇಕು” ಎಂದು ಹೇಳುತಿಧಾರೆ.
ಕದಾ ಪುನಃ ಶಂಖ ರಥಾನ್ಗ ಕಲ್ಪಕ
ಧ್ವಜಾರವಿಂದ  ಅಂಕುಶ  ವಜ್ರ  ಲಾಂಚನಮ್ |
ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ! ತ್ವಚ್ಚರಣಾಅಂಬುಜದ್ವಯಮ್  
ಮದೀಯಮೂರ್ದಾನಮಲಂಕರಿಷ್ಯತಿ ||

ತ್ರಿವಿಕ್ರಮನಾಗಿ ಅವತರಿಸಿದ ಭಗವಂತನೆ! ಶಂಖ, ಚಕ್ರ, ಕಲ್ಪಕ-ವೃಕ್ಷ, ದ್ವಜ, ತಾವರೆ, ಅಂಕುಶ, ಹಾಗು ವಜ್ರಾಯುದಗಳ ಛಿನ್ಹೆಗಳನ್ನು ಹೋಂದಿರುವ ನಿನ್ನ ದಿವ್ಯ ಪಾದಯುಗಳಿಂದ ನನ್ನ ಶಿರಸ್ಸು ಎಂದು ಅಲಂಕೃತವಾಗುವುದು ?

ಶ್ಲೋಕ- 32 – ಈ ಶ್ಲೋಕದಿಂದ ಶ್ಲೋಕ-46 “ಭವನ್ತಮ್”ರವರೆಗು ಆಳವಂದಾರ್ ಎಮ್ಪೆರುಮಾನಿನ ಸುಂದರ ತೋಳ್ಗಳ, ಆಭರಣ, ಆಯುದ, ದಿವ್ಯ ಮಹಿಶಿ, ದಿವ್ಯ ಪರಿಕರ ಹಾಗು ಐಶ್ವರ್ಯದ ಯೋಗವನ್ನು (ಭಗವನ್ನು ಇವನ್ನು ಹೋಂದಿರುವುದನ್ನು) ಸವಿಯುತಿದ್ದಾರೆ, ಹಾಗು ಈ ಅನುಭವಜನಿತ (ಅನುಭವದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ) ಕೈಂಕರ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಂದು ತೊಡಗುವೆ ಎಂದು ಕೇಳುತಿದ್ದಾರೆ. ಭಗವಾನನ್ನು ಭಕ್ತರೋಂದಿಗೆ ಪರಮಪದದಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸುವ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಪ್ಯವನ್ನು ವಿವರಿಸುತಿದ್ದಾರೆ.
ವಿರಾಜಮಾನೋಜ್ಜ್ವಲಪೀತವಾಸಸಮ್
ಸ್ಮಿತಾತಸೀಸೂನಸಮಾಮಲಚ್ಚವಿಮ್ |
ನಿಮಗ್ನನಾಭಿಮ್ ತನುಮಧ್ಯಮುನ್ನತಮ್
ವಿಶಾಲವಕ್ಷಸ್ಥಲಶೋಭಿಲಕ್ಷಣಮ್ ||

ಪ್ರಾಕಾಶಿಸುವ ಪೀತಾಂಬರ, ಅಗಸೆ ಪುಷ್ಪಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ದೇಹಕಾಂತಿ, ಆಳವಾದ ಗಂಭೀರವಾದ ನಾಭಿ, ಸೂಕ್ಷಮವಾದ(ಸಣ್ಣ) ಸೋಂಟ ಹಾಗು ವಿಶಾಲವಾದ ವಕ್ಷಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಶ್ರೀವತ್ಸವದ (ವರ್ಣಗಳ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣದ )ಶೋಭೆಯನ್ನು (ಎಮ್ಪೆರುಮಾನ್ ಹೋಂದಿದ್ದಾನೆ.)

ಶ್ಲೋಕ- 33 – ಆಳವಂದಾರ್ ಎಮ್ಪೆರುಮಾನಿನ ಶೌರ್ಯ ಧೈರ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಹಾಗು ಅವನ ದಿವ್ಯ ಭುಜಗಳ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಔಭವಿಸುತಿದ್ದಾರೆ.
ಚಕಾಸತಮ್ ಜ್ಯಾಗಿಣಕರ್ಕಶೈಶುಭೈಃ
ಚತುರ್ಭಿರಾಜಾನುವಿಳಂಬಿಭಿರ್  ಭುಜೈಃ |
ಪ್ರಿಯಾವತಂಸೋತ್ಪಲಕರ್ಣಭೂಷಣ
ಶ್ಲತಾಲಕಾಬಂಧ  ವಿಮರ್ದ  ಸಂಶಿಭಿ: ||

ಬಿಲ್ಲಿನ ಹೆದೆಯಿಂದ ಜಡ್ಡುಕಟ್ಟ ಕಠಿನವಾದ ಹಾಗು ಶ್ರೀಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಕರ್ಣ್ಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುವ ಉತ್ಪಲಪುಷ್ಪಗಳು (ಕನ್ನೈದಿಲೆ ಪುಷ್ಪಗಳು), ಆಕೆಯ ಓಲೆ ಹಾಗು ಮುಂಗುರುಳುಗಳನ್ನು ಹೋಂದಿರುವ ಜಡೆ ಯನ್ನು ತೋರುವ ಶುಭವಾದ ದಿವ್ಯ ಭುಜಗಳೋಂದಿಗೆ ಎಮ್ಪೆರುಮಾನ್ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತಿದ್ಡ್ದಾನೆ.

ಶ್ಲೋಕ- 34 – ದಿವ್ಯ ಭುಜಗಳ ನಂತರ ಆಳವಂದಾರ್ ಎಮ್ಪೆರುಮಾನಿನ ದಿವ್ಯ ಕಂಠ ಹಾಗು ಮುಖದ ಸೌಂದರ್ಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತಿದ್ದಾರೆ.
ಉದಗ್ರಪೀನಾಮ್ಸವಿಲಮ್ಬಿ ಕುಂಡಲ
ಅಲಕಾವಳೀ  ಬಂಧುರಕಂಬುಕಂಧರಮ್ |
ಮುಖಶ್ರಿಯಾ ನ್ಯಕ್ಕೃತಪೂರ್ಣ ನಿರ್ಮಲಾ$
ಮೃತಾಂಸುಬಿಂಬ ಅಂಬುರು ಹೋಜ್ಜ್ವಲಶ್ರಿಯಂ ||

ಉನ್ನತವಾದ ಹಾಗು ಸ್ಥೂಲವಾದ ಭುಜಶಿರಸ್ಸು ಪರ್ಯಂತವು ವ್ಯಾಪಿಸುವ ಕುಂಡಲಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತವಾದ ಕಂಠವನ್ನು ಎಮ್ಪೆರುಮಾನ್ ಹೋಂದಿದ್ದಾನೆ. ಮುಂಗುರುಳುಗಳನ್ನು ಹಾಗು ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಮೂರು ರೇಖೆಗಳನ್ನು ಹೋಂದಿದ್ದಾನೆ. ಪೂರ್ಣವಾಧ ನಿಶ್ಕಳಂಕ ಚಂದ್ರನ ಹಾಗು ಈಗ ಅರಳಿದ ತಾವರೆಯ ಕಾಂತಿಯನ್ನು ಮೀರುವ ಮುಖ ಔಜ್ವಲ್ಯವನ್ನು ಹೋಂದಿದ್ದಾನೆ.

ಶ್ಲೋಕ- 35 – “ಕೋಳಿೞೈತ್ ತಾಮರೈ” (ತಿರುವಾಯ್ಮೊೞಿ 7.7.8 ಆಭರಣದಂತೆ ತಮ್ಮದೆಯಾದ ಕಾಂತಿಯನ್ನು ಹೋಂದಿರುವ ತಾವರೆಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಕಣ್ಗಳನ್ನು ಹೋಂದಿದ್ದಾನೆ. [ಈ ಪಾಸುರದಲ್ಲಿ ಆೞ್ವಾರ್ ಎಂಪೆರುಮಾನಿನ ದಿವ್ಯ ಮುಖದ ಅವಯವ ಶೋಭೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ]) ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಳವಂದಾರ್ (ಎಮ್ಪೆರುಮಾನಿನ) ಮುಖದ ಒಂದೋಂದು ಅವಯವದ ಸೌಂದರ್ಯದ ಸಮೂಹವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತಿದ್ದಾರೆ.
ಪ್ರಬುದ್ಧಮುಗ್ದಾಮ್ಬುಜಚಾರುಲೋಚನಮ್
ಸವಿಭ್ರಮಭ್ರೂಲತಮುಜ್ಜ್ವಲಾಧರಮ್ |
ಶುಚಿಸ್ಮಿತಮ್ ಕೋಮಲಗಣ್ಡಮುನ್ನಸಮ್
ಲಲಾಟಪರ್ಯನ್ತವಿಲಮ್ಬಿತಾಲಕಮ್ ||

ಈಗ ಅರಳಿದ ತಾವರೆಯಂತೆ ಕಣ್ಗಳನ್ನು, ಬಳ್ಳಿಯಂತೆ ಬಾಗಿದ ಹುಬ್ಬುಗಳನ್ನು, ಕಾಂತಿಯುಕ್ತ ತುಟಿಗಳನ್ನು, ಶುದ್ಧ ಮಂದಹಾಸಯನ್ನು(ನಗು), ಎತ್ತರವಾದ ಮೂಗನ್ನು, ಹಾಗು ಹಣೆಯವರೆಗು ಬರುವ ಮುಂಗುರುಳುಗಳನ್ನು ಉಳ್ಳ…

ಶ್ಲೋಕ- 36 – ಆಳವಂದಾರ್ ಎಮ್ಪೆರುಮಾನಿನ ಆಯುದ-ಆಭರಣಯುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸುತಿದ್ದಾರೆ.
ಸ್ಫುರತ್ ಕಿರೀಟ ಅಂಗದ  ಹಾರ ಕಂಟಿಕಾ
ಮಣೀಂದ್ರ ಕಾಂಚಿ ಗುಣ ನೂಪುರಾದಿಭಭಿಃ |
ರಥಾಂಗ ಸಂಖಾಸಿ  ಗದಾಧನುರ್ವರೈ
ಲಸತ್ತುಳಸ್ಯಾ ವನಮಾಲಯೋಜ್ವಲಂ ||

ಎಮ್ಪೆರುಮಾನ್ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಿರೀಟ, ಬಾಹುಪುರಿ(ಭುಜಗಳ ಆಭರಣ), ಕಂಟಾಭರಣ, ಹಾರ, ಶ್ರೀ ಕೌಸ್ತುಭ, ಉಡಿದಾರ, ಕಾಲಿನ ಗೋರಸು ಹಾಗು ಚಕ್ರ, ಶಙ್ಖ, ನನ್ದಕವೆಂಬ ಖಡ್ಗ, ಕೌಮೋದಕೀ ಎಂಭ ಗದೆ, ಶಾರ್ನ್ಗವೆಂಬ ಧನುಸ್ಸುಗಳಂತ ಆಯುದಗಳು ಹಾಗು (ನಿನ್ನ ಸಮ್ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ) ಪ್ರಕಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ತುಳಸೀ ಹಾಗು ವನಮಾಲಾ ಹಾರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತನಾಗಿ ಹೊಳಿಯಿತಿದ್ದಾನೆ.

ಶ್ಲೋಕ- 37 – ಈ ಶ್ಲೋಕ ಹಾಗು ಮುಂದಿನ ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಆಳವಂದಾರ್ ಎಮ್ಪೆರುಮಾನಿನ ಎಮ್ಪೆರುಮಾನ್ ಹಾಗು ಪಿರಾಟ್ಟಿಯ(ಶ್ರೀಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀ) ವಾಲ್ಲಭ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಆಕೆಯ ವೈಭವವನ್ನು ಹಾಗು ಅವಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಎಮ್ಪೆರುಮಾನಿನ ವಿಶೇಷ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೃಪೆಯಿಂದ ವಿವರಿಸುತಿದ್ದಾರೆ.
ಚಕರ್ತ ಯಸ್ಯಾ ಭವನಮ್ ಭುಜಾನ್ತರಮ್
ತವ ಪ್ರಿಯಮ್ ಧಾಮ ಯದೀಯಜನ್ಮಭೂಃ |
ಜಗತ್ಸಮಸ್ತಮ್ ಯದಪಾಙ್ಗಸಮ್ಶ್ರಯಮ್
ಯದರ್ತಮಮ್ಭೋದಿರಮನ್ತ್ಯಬನ್ದಿ ಚ

(ಓ ಎಮ್ಪೆರುಮಾನೇ!) ಯಾವ ಪಿರಾಟ್ಟಿಗಾಗಿ ನಿನ್ನ ವಕ್ಷಸ್ತಳವನ್ನು ಆಕೆಯ ವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿ ಮಾಡಿದೆಯೋ, ಆಕೆಯ ಜನ್ಮಭೂಮಿಯಾದ ಕ್ಷ್ರೀರಾಬ್ಧಿಯನ್ನು ನಿನಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಧಾಮವಾಗಿರುವುದೊ, ಸಮಸ್ಥವಾದ ಜಗತ್ತು ಯಾರ ಕಟಾಕ್ಷವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದೆಯೋ, ಯಾರಿಗಾಗಿ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಕಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತೋ ಯಾರಿಗಾಗಿ ಸೇತು ಬಂಧನ ನಡೆದಿತೋ.

ಶ್ಲೋಕ-38 – ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಆಳವಂದಾರ್ ಪಿರಾಟ್ಟಿಯ(ಶ್ರೀಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯ) ಭೋಗ್ಯತಾತಿಶಯವನ್ನು ಹಾಗು “ಉನಕ್ಕೇಱ್ಕುಮ್ ಕೋಲ ಮಲರ್ಪ್ ಪಾವೈ” (ತಿರುವಾಯ್ಮೊೞಿ 10.10.6 ಸುಂದರವಾದ ಕಮಲದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವಳು ಹಾಗು ನಿನಗೆ ತಕ್ಕವಳಾದ ಶ್ರೀಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀ)ಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ ಎಮ್ಪೆರುಮಾನಿಗೆ ಅನನ್ಯಾರ್ಹತ್ವವನ್ನು (ಎಮ್ಪೆರುಮಾನಿಗಾಗಿಯೇ ಇರುವುದು) ಅನುಭವಿಸುತಿದ್ದಾರೆ.
ಸ್ವವೈಶ್ವರೂಪ್ಯೇಣ ಸದಾऽನುಭೂತಯಾऽಪಿ
ಅಪೂರ್ವವತ್ ವಿಸ್ಮಯಮಾದದಾನಯಾ |
ಗುಣೇನ ರೂಪೇಣ ವಿಲಾಸಚೇಷ್ಟಿತೈಃ
ಸದಾ ತವೈವೋಚಿತಯಾ ತವ ಶ್ರಿಯಾ ||

ನಿನ್ನ ವಿಶ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಅನುಭವಿಸಿದರು, ನಿನ್ನನ್ನು ವಿಸ್ಮಯಿಸುವಂತಹ/ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಳಿಸುವಂತ ಗುಣಗಳು, ಸುಂದರ ರೂಪ ಹಾಗು ದಿವ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರಗಳನ್ನು ಹೋಂದಿರುವ ಪಿರಾಟ್ಟಿ, ಹೋಸದಾಗಿರುವಂತೆ ನಿನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ([ಪರಮಪದದಲ್ಲಿ] ಪರ, [ಕ್ಷೀರಾಬ್ಧಿಯಲ್ಲಿ] ವ್ಯೂಹ, ವಿಭವಗಳಂತಹ [ಅವತಾರ])ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಅನುರೂಪವಾಗಿ ಅವತರಿಸುವವಳು, ನಿನಗೆ ಅನನ್ಯಾರ್ಹಳಾದ ಹಾಗು ನಿನಗೆ ಸಮ್ಪತ್ತಾಗಿ ಇರುವಳು.

ಶ್ಲೋಕ-39 – ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಆಳವಂದಾರ್ ಪರ್ಯಂಕ ವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ ಆದಿಶೆಷನ ಮಡಿಯಲ್ಲಿ ಪಿರಾಟ್ಟಿಯೋಂದಿಗೆ ಆಸೀನನಾಗಿರುವುದನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತಿದ್ದಾರೆ.
ತಯಾ ಸಹಾಸೀನಮನನ್ತಭೋಗಿನಿ
ಪ್ರಕ್ರುಶ್ಟವಿಜ್ಞಾನಬಲೈಕದಾಮನಿ|
ಫಣಾಮಣಿವ್ರಾತಮಯೂಖಮಂಡಳ
ಪ್ರಕಾಶಮಾನೋದರದಿವ್ಯಧಾಮನಿ || 

ಪ್ರಕೃಷ್ಟವಾದ ಜ್ಞಾನ ಶಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯನಾಗಿರುವವನು,ಫಣಾಮಣ್ಡಲದ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿತವಾದ ಭಗವಾನ್ ಹಾಗು ಪಿರಾಟ್ಟಿಯು ಬಿಜಯಿಸಿದ ಮಡಿಲನ್ನು ಹೋಂದಿರುವವನಾದ ತಿರುವನಂತಾೞ್ವಾನಿನ ಮೇಲೆ ಭಗವಾನ್ ಶಯನಿಸುತಿದ್ದಾರೆ.

ಶ್ಲೋಕ- 40 – ಕೈಂಕರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುವ ತ್ವರೆಯಿಂದ ಆಳವಂದಾರ್ ತಿರುವನಂತಾೞ್ವಾನಿನ ವಿಲಕ್ಷಣ ಕೈಂಕರ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತಿದ್ದಾರೆ.
“ಉಪಮಾನಮಶೇಷಾಮ್ ಸಾದೂನಾಮ್ ಯಸ್ಸದಾSಭವತ್ ” ಎಂದು ಶ್ರೀವಿಷ್ಣುಪುರಾಣ ದಲ್ಲಿ(1.15.157 ಹೇಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಸಜ್ಜನರಿಗೂ ಪ್ರಹ್ಲದದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದ್ದಾನೋ), ಹಾಗೆಯೇ ಕೈಂಕರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುವವರಿಗೆ ತಿರುವನಂತಾೞ್ವಾನಿನ ಕಾರ್ಯವು ಒಳ್ಳೆಯ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಆದಿಶೇಷನ ಇಂತ ಪರಮ ದಶೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತಿದ್ದಾರೆ.
ನಿವಾಸಶಯ್ಯಾಸನಪಾದುಕಾಂಶುಕ
ಉಪದಾನವರ್ಷಾತಪವಾರಣಾದಿಭಿಃ |
ಶರೀರಭೇದೈಸ್ ತವ ಶೇಷತಾಮ್ ಗತೈರ್
ಯತೋಚಿತಮ್ ಶೇಷ ಇತೀರಿತೇ ಜನೈಃ ||

ಎಮ್ಪೆರುಮಾನ್ ತಾನು ವಾಸಿಸುವ ಅರಮನೆಯಾಗಿ, ಮಲಗಿವ ಹಾಸಿಗೆಯಾಗಿ, ಆಸೀನವಾಗಿರುವ ಸಿಂಹಾಸನವಾಗಿ, ಧರಿಸುವ ಪಾದರಕ್ಷೆಗಳಾಗಿ, ( ಧರಿಸುವ ) ವಸ್ತ್ರಗಳಾಗಿ, ( ಆಲಂಗಿಸುವ ) ದಿಂಬಾಗಿ, ಬಿಸಿಲು ಮಳೆಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವ ಛತ್ರಾದಿಗಳಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಎಲ್ಲರಿಂದಲು ಶೇಷನೆಂದು ವಿಖ್ಯಾತನಾದ ತಿರುವನಂತಾೞ್ವಾನಿನ ಮೇಲೆ ಶಯನಿಸುತಿದ್ದಾನೆ.

ಅಡಿಯೇನ್ ಆಳವಂದಾರ್ ರಾಮಾನುಜ ದಾಸನ್

ಮೂಲ – http://divyaprabandham.koyil.org/index.php/2020/10/sthothra-rathnam-slokams-31-to-40-simple/

ಆರ್ಕೈವ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ : http://divyaprabandham.koyil.org

ಪ್ರಮೇಯಂ (ಲಕ್ಷ್ಯ) – http://koyil.org
ಪ್ರಮಾಣಂ (ಶಾಸ್ತ್ರ ) – http://granthams.koyil.org
ಪ್ರಮಾತಾ (ಪೂರ್ವಾಚಾರ್ಯರು) – http://acharyas.koyil.org
ಶ್ರೀವೈಷ್ಣವ ಶಿಕ್ಷಣ/ಮಕ್ಕಳ ಪೋರ್ಟಲ್ – http://pillai.koyil.org

ಸ್ತೋತ್ರ ರತ್ನ – ಸರಳ ವಿವರಣೆ ಶ್ಲೋಕ 21-30

Published by:

ಶ್ರೀ: ಶ್ರೀಮತೇ ಶಠಕೋಪಾಯ ನಮ: ಶ್ರೀಮತೇ ರಾಮಾನುಜಾಯ ನಮ: ಶ್ರೀಮದ್ ವರವರಮುನಯೇ ನಮ:

ಸ್ತೋತ್ರ ರತ್ನ

<< ಶ್ಲೋಕ 11-20

ಶ್ಲೋಕ- 21 – ಆಳವಂದಾರ್ ಶರಣ್ಯನಾದ ಭಗವದ್ವೈಭವವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗಲ್ಲದೆ ಹಿಂದೆ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು, ಇಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಅರ್ಥಿಸುತ್ತಿರುವವನ ಸ್ವರೂಪ ವಿವರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ, ಹೀಗಲ್ಲದೆ ಹಿಂದೆ ಭಗವದ್ ಸ್ವರೂಪವು ವಿವರಿಸಿದಮೇಲೆ, ಇಲ್ಲಿ ನಂತರ ವಿವರಿಸಲ್ಪಡುವ ಶರಣಾಗತಿಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತೋರುತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವಿವಕ್ಷಿತ ವಾಗಿದೆ.
ನಮೋ ನಮೋ ವಾಙ್ಗ್ಮನಸಾತಿಭೂಮಯೇ
ನಮೋ ನಮೋ ವಾಙ್ಗ್ಮನಸೈಕಭೂಮಯೇ |
ನಮೋ ನಮೋऽನನ್ತಮಹಾವಿಭೂತಯೇ
ನಮೋ ನಮೋऽನನ್ತದಯೈಕಸಿನ್ದವೇ ||

(ಸ್ವಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವವರ) ಮನಸ್ಸು ಹಾಗು ವಾಕ್ಕಿಗೆ ಅತೀತನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು. (ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ತಿಳಿದವರಿಗೆ) ವಾಕ್ ಹಾಗು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೆ ಅನಂತವಾದ ಮಹದೈಶ್ವರ್ಯಯುಕ್ತನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು; ದಯೆಯ ಸಾಗರನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು.


ಶ್ಲೋಕ- 22 – ಆಳವಂದಾರ್ ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿ (ಹಿಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಬಂದ) ಪ್ರಪತ್ತಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸುತಿದ್ದಾರೆ. ಹಿಂದೆ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಉಪೇಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಉಪಯದ ಆಚರಣೆಯೆಂದೂ, ಈ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ವಿವರಿಸಬಹುದು.
ನ ದರ್ಮನಿಶ್ಠೋऽಸ್ಮಿ ನ ಚಾತ್ಮವೇದೀ
ನ ಭಕ್ತಿಮಾನ್ ತ್ವಚರಣಾರವಿಂದೇ |
ಆಕಿಂಚನ್ಯೋನ್ಯಗತಿ: ಶರಣ್ಯ!
ತ್ವತ್ಪಾದಮೂಲಮ್ ಶರಣಮ್ ಪ್ರಪದ್ಯೇ ||

ಶರಣ್ಯನಾದ ಭಗವಂತನೇ ಕರ್ಮಯೋಗದಲ್ಲಿ ನಾನು ಸ್ಥಿರನಲ್ಲ, ಆತ್ಮಜ್ಞಾನವು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ, ನಿನ್ನ ಚರಣಾರವಿಂದಗಳಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯೂ ಇಲ್ಲದವನಾದ ನಾನು, ಬೇರೋಂದು ಉಪಾಯವಿಲ್ಲದೆ ಹಾಗಲಿ ಬೇರೊಂದು ಶರಣವು(ಗತಿ) ಇಲ್ಲದೆ ನಿನ್ನ ಪಾದಪಂಕಜಗಳನ್ನೆ ಉಪಾಯವಾಗಿ ಸ್ವಿಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.


ಶ್ಲೋಕ 23 – ಭಗವಾನ್ , “ನನ್ನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಆನುಕೂಲ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರು , ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿತ ಆನುಕೂಲ್ಯವನ್ನು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರು , ನಾನು ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಗುಣಗಳನ್ನು ತಂದು ಉಪೇಯವನ್ನೂ ನೀಡುವೆನು.” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಆಳವಂದಾರ್, “ನಾನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದೋಶಗಳಿಂದಲೆ ಭರಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ.
ನ ನಿನ್ದಿತಮ್ ಕರ್ಮ ತದಸ್ತಿ ಲೋಕೇ
ಸಹಸ್ರಶೋ ಯನ್ನ ಮಯಾ ವ್ಯದಾಯಿ |
ಸೋऽಹಮ್ ವಿಪಾಕಾವಸರೇ ಮುಕುನ್ದ!
ಕ್ರನ್ದಾಮಿ ಸಮ್ಪ್ರತ್ಯಗತಿಸ್ ತವಾಗ್ರೇ ||

ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪ್ರಸಾದಿಸುವ ಭಗವಂತನೇ ! ಸಾವಿರಬಾರಿ ನಿನ್ನಿಂದ ಮಾಡದ ನಿಶಿದ್ಧ ಕರ್ಮಗಳು ಶಾಸ್ತ್ರಶಲ್ಲು ಇಲ್ಲ [(ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು) ಲೋಕ(ಎಂದಿದ್ದು) ಲೋಕವನ್ನು ನಿರ್ವಹುಸುವುದರಿಂದ] , ಈಗ (ಆ ಕರ್ಮಗಳು) ವಿಪಾಕ( ಪಕ್ವ) ದಶೆಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ಬೇರೋಂದು ಗತಿಯಿಲ್ಲದೆ ನಿಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಅಳುತಿದ್ದೆನೆ.

ಶ್ಲೋಕ- 24 – ಆಳವಂದಾರ್ ,”ನಿನ್ನ ಕೃಪೆಯೇ ನನಗೆ ಶರಣು” ಎಂದು ಎಂಬೆರುಮಾನನ್ನು ಕುರಿತು ಕೂಗುತಿದ್ದಾರೆ. ಆಳವಂದಾರ್, “ನಿನ್ನನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ನನಗೆ ಹೇಗೆ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವೋ ಹಾಗೆಯೇ ನಿನ್ನ ಕೃಪೆಗು ನಾನು ಸೂಕ್ತ ಪಾತ್ರನು.
ನಿಮಜ್ಜತೋऽನನ್ತಭವಾರ್ಣವಾನ್ತಃ
ಚಿರಾಯ ಮೇ ಕೂಲಮಿವಾಶಿ ಲಬ್ದಃ |
ತ್ವಯಾಪಿ ಲಬ್ದಮ್ ಭವಗವನ್ನಿದಾನೀಮ್
ಅನುತ್ತಮಮ್ ಪಾತ್ರಮಿದಮ್ ದಯಾಯಾಃ ||

ಅನಂತನೆ! ( ದೇಶದಿಂದಾಗಲಿ ಕಾಲದಿಂದಾಗಲಿ ವಸ್ತುವಿಂದಾಗಲಿ ಪರಿಚ್ಛೆದ ರಹಿತನು) ದೀರ್ಘ ಕಾಲದಿಂದ ಸಂಸಾರಾರ್ಣವದಲ್ಲಿ ಸಮ್ಮಗ್ನನಾದ (ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮುಳುಗಿದ) ನನಗೆ ತೀರವಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದೀಯ. ಓ ಭಗವಾನ್! ನಿನ್ನ ಕೃಪೆಗೂ ಸೂಕ್ತ ಪಾತ್ರನಾಗಿದ್ದೇನೆ.

ಶ್ಲೋಕ- 25 – “ನನ್ನಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಭಾರವೆಲ್ಲವೂ ಸಮರ್ಪಿಸಿದಮೇಲೆ ಶ್ರೀ ರಾಮಾಯಣದ ಸುಂದರ ಖಂಡದಲ್ಲಿ ‘ತತ್ ತಸ್ಯ ಸದೃಶಮ್ ಭವೇತ್’ (9.30 ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಪ್ತವಾದದ್ದು- ತಾನೇ ಲಂಕೆಯನ್ನು ನಶಿಸಿ ನನ್ನನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು – ಆದರಿಂದ ಅವನ ಆಗಮದವರೆಗು ಕಾಯುವೆನು)’ ಎಂದತೆ ಇರುವುದಲ್ಲದೆ ಈಗಲೇ ರಕ್ಷಿಸಲು ಏಕೆ ನಿರ್ಬಂದಿಸುತಿದ್ದೀರ”, ಎಂದು ಭಗವಾನ್ ಕೇಳಿದಾಗ. ಆಳವಂದಾರ್, “ನಾನು ನನ್ನ ಧುಃಖವನ್ನು ದೂರಮಾಡಲು ಹೇಳುತಿಲ್ಲ; ನಿನ್ನ ಭಕ್ತರು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಧುಃಖಿಸುವುದು ನಿನ್ನ ಮಹಿಮೆಗೇ ಕಳೆ.
ಅಭೂತಪೂರ್ವಮ್ ಮಮ ಭಾವಿ ಕಿಮ್ ವಾ
ಸರ್ವಮ್ ಸಹೇ ಮೇ ಸಹಜಮ್ ಹಿ ಧುಃಖಮ್ |
ಕಿನ್ತು ತ್ವದಗ್ರೇ ಶರಣಾಗತಾನಾಮ್
ಪರಾಭವೋ ನಾಥ! ನ ತೇ$ನುರೂಪ: ||

ಹೇ ನಾಥ! ಪೂರ್ವವುಂಟಾಗದ ಯಾವ ಹೋಸ ಧುಃಖವು ನನಗೆ ಸಂಭವಿಸದು; ಈ ಧುಃಖಗಳೆಲ್ಲವನ್ನು ಸಹಿಸುತಿದ್ದೇನೆ, ಇವು(ಧುಃಖಗಳು) ನನಗೆ ಸಹಜವಾಗಿ (ನನ್ನೋಂದಿಗೇ ಹುಟ್ಟಿದಂತಹದು) ಬಂದಂತಹದು, ಆದರೆ ನಿನ್ನ ಮುಂದೆ ನಿನ್ನ ಶರಣಾಗತರ ತಿರಸ್ಕಾರವು ನಿನಗೆ ಅನುರೂಪವಾದದ್ದಲ್ಲ

ಶ್ಲೋಕ- 26 – ಆಳವಂದಾರ್, “ನಿನ್ನ ಮಹಿಮೆಗೆ ಕಳಂಕವೆಂದು ನನ್ನನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು ನಿನ್ನನ್ನು ನಾನು ಬಿಡನು.” ಎಂದು ಹಾಗು ತಮ್ಮ ಅಗತಿತ್ವದಿಂದ ಬಂದಿರುವ ಮಹಾ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.
ನಿರಾಸಕಸ್ಯಾಪಿ ನ ತಾವದುತ್ಸಹೇ
ಮಹೇಶ! ಹಾತುಮ್ ತವ ಪಾದಪಂಕಜಂ
|
ರುಶಾ ನಿರಸ್ತೋऽಪಿ ಶಿಸುಃ ಸ್ಥನಂಧಯೋ
ನ ಜಾತು ಮಾತುಶ್ಚರಣೌ ಜಿಹಾಸತಿ ||

ಓ ಸರ್ವೇಶ್ವರನೆ! ನನು (ನಿನ್ನಿಂದ) ತಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟರು, ನಿನ್ನ ಪದಾರವಿಂದಗಳನ್ನು ಎಂದೂ ಬಿಡನು ; ಸ್ಥನ್ಯಪಾನ ಮಾಡುವ ಮಗುವು (ತನ್ನ ತಾಯಿಯಿಂದ) ಕೋಪದಿಂದ ತಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟರು, ಅದು ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಪಾದಗಳನ್ನು ಎಂದೂ ಬಿಡದು.

ಶ್ಲೋಕ- 27 – ಆಳವಂದಾರ್, “ನಿನ್ನನ್ನು ಬಿಡದೆ ಇರಲು ಕಾರಣವು ಕೇವಲ ಅನನ್ಯಗಿತಿತ್ವವೇ ? ನಿನ್ನ ಭೋಗ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಬೇರೊಂದನ್ನು ಅರ್ಥಿಸದು.
ತವಾಮೃತಸ್ಯನ್ದಿನಿ ಪಾದಪಙ್ಕಜೇ
ನಿವೇಶಿತಾತ್ಮಾ ಕಥಮನ್ಯದಿಚ್ಛತಿ? |
ಸ್ಥಿತ್ತೇऽರವಿನ್ದೇ ಮಕರಂದನಿರ್ಭರೇ
ಮದುವ್ರತೋ ನೇಕ್ಷುರಕಂ ಹಿ ವೀಕ್ಶತೇ ||

ಅಮ್ರೃತವನ್ನು ಸ್ರವಿಸುತ್ತಿರುವ ನಿನ್ನ ಪಾದಾರವಿಂದಗಳಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಹೇಗೆ ಇತರ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಇಚ್ಛಿಸುವುದು ? ಮಧುವಿನಿಂದ ಭರಿತವಾದ ಕೆಂದಾವರೆ ಇದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜೇನು ಕೋಳವಳಿಕೆಯನ್ನು (ಒಂದು ಕ್ಷುದ್ರ ಪುಷ್ಪವು) ನೋಡುವುದೋ.

ಶ್ಲೋಕ- 28 – ಆಳವಂದಾರ್, “ನನಗೆ ಉಪಕರಿಸಲು ಅಂಜಲಿಯೋಂದೆ ಪರ್ಯಾಪ್ತವಲ್ಲವೆ ?”, ಎಂದು ಕೇಳುತಿದ್ದಾರೆ.
ತ್ವದಂಗ್ರಿಂಮುದ್ದಿಶ್ಯ ಕದಾऽಪಿ ಕೇನಚಿತ್
ಯಥಾ ತಥಾ ವಾऽಪಿ ಸಕೃತ್ಕೃತೋऽಞ್ಜಲಿ |
ತದೈವ ಮುಷ್ಣಾತ್ಯಶುಭಾನ್ಯಶೇಷತಃ
ಶುಭಾನಿ ಪುಷ್ಣಾತಿ ನ ಜಾತು ಹೀಯತೇ ||

ಯಾರಿಂದಾದರು ಯಾವಾದಾದದರೋಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೋಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಅಂಜಲಿ ಒಡನೆ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಅಶೇಷವಾಗಿ ದೂರಮಾಡಿ, ಶುಭಗಳನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ (ಇಂತಹ ಮಂಗಳವು) ಎಂದು ಕ್ಷಯಿಸುವುದು.

ಶ್ಲೋಕ-29 – ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಾನಸ ಪ್ರಪತ್ತಿಯನ್ನು ತೋರುತ್ತದೆ ,ಅಥವಾ ಶ್ಲೋಕ 28 “ತ್ವದಂಗ್ರಿಂಮುದ್ದಿಶ್ಯ”,ದಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಶ್ಲೋಕ 29 “ಉದೀರ್ಣ”ದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಶರಣಾಗತಿ ಜನಿತ ಪರಭಕ್ತಿಯನ್ನು ತೊರುತ್ತದೆ ಎಂದೂ ಹೇಳಬಹುದು.
ಉದೀರ್ಣಸಂಸಾರದವಾಶುಶುಕ್ಷಣಿಮ್
ಕ್ಷಣೇನ ನಿರ್ವಾಪ್ಯ ಪರಾಮ್ ಚ ನಿರ್ವೃತಿಮ್ |
ಪ್ರಯಚ್ಛತಿ ತ್ವಚಾರಣಾರುಣಂಬುಜ
ದ್ವಯಾನುರಾಗಾಮೃತಸಿನ್ದುಶೀಕರಃ ||

ನಿನ್ನ ಕೆಂಪಾದ ದಿವ್ಯ ಪಾದದ್ವದಲ್ಲಿನ ಭಕ್ತಿಯ ಅಮೃತಸಾಗರದಿಂದ ಒಂದು ಹನಿಯು ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುತ್ತಿರುವ
ಸಂಸಾರವೆಂಬ ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚನ್ನು ಒಂದು ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಆರಿಸಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಆನಂದವನ್ನು ಕೋಡುತ್ತದೆ.

ಶ್ಲೋಕ-30 ಆಳವಂದಾರ್ ಯಾವುದೇ ವಿಳಂಭವಿಲ್ಲದೆ ಫಲವನ್ನು ಪ್ರಸಾದಿಸುವ ಸಿದ್ಧೋಪಾಯವನ್ನು( ಭಗವಂತನನ್ನು) ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಫಲಪ್ರಾಪ್ತಿಗೆ ಕಾಯಲಾಗದೆ “ಕೂವಿಕ್ ಕೊಳ್ಳುಮ್ ಕಾಲಮ್ ಇನ್ನಮ್ ಕುಱುಗಾದೋ”( ತಿರುವಾಯ್ಮೊೞಿ 6.9.9- ನಿನ್ನನ್ನು ಪ್ರಾಪಿಸುವ ದಿನವು ಇನ್ನು ವೇಗವಾಗದೋ)ಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ ಹೇಳುತಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೋಂದು ನಿರ್ವಾಹವು, “ಕನೈಕೞಲ್ ಕಾಣ್ಬದೆನ್ಱುಕೊಲ್ ಕಣ್ಗಳ್(ತಿರುವಾಯ್ಮೊೞಿ 6.3.10- ಎಂಪೆರುಮಾನಿನ ಪಾದಗಳನ್ನು ನನ್ನ ಕಣ್ಗಳು ಎಂದು ಕಾನುವುದು ?)” ಹಾಗು ″ಕಾಣಕ್ ಕರುದುಮ್ ಎನ್ ಕಣ್ಣೇ(ತಿರುವಾಇಮೊೞಿ 9.5.1 ನನ್ನ ಕಣ್ಗಳು ನೋಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತವೆ)” ಯಂತೆ ಪ್ರಪತ್ತಿಯೀಂದ ಲಭಿಸಿದ ಪರ ಭಕ್ತಿಯಕಾರಣದಿಂದ ಹೇಳುತಿದ್ದಾರೆ.
ವಿಲಾಸವಿಕ್ರಾಂತಪರಾವರಾಲಯಮ್
ನಮಸ್ಯದಾರ್ತಿಕ್ಷಪಣೇ ಕೃತಕ್ಷಣಮ್ |
ಧನಮ್ ಮದೀಯಮ್ ತವ ಪಾದಪಂಕಜಂ
ಕದಾ ನು ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕರವಾಣಿ ಚಕ್ಷುಷಾ ||

ಪರರಾದ ಉತ್ಕೃಷ್ಟರಾದ ದೇವತೆಗಳ ಹಾಗು ಮಾನುಷ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಅನಾಯಸವಾಗಿ ಕ್ರೀಡೆಯಂತೆ ಅಳೆದಂತಹ, ಹಾಗು ಅದನ್ನು ಆರಾದಿಸಿದವರ ಧುಃಖಗಳನ್ನು ನಶಿಸುವಂತಹ, ಹಾಗು ನನಗೆ ಧನದಂತಿರುವ ನಿನ್ನ ಪಾದಪಂಕಜಗಳನ್ನು ಎಂದು ಕಾಣುವೆ?

ಅಡಿಯೇನ್ ಆಳವಂದಾರ್ ರಾಮಾನುಜ ದಾಸನ್

ಮೂಲ – http://divyaprabandham.koyil.org/index.php/2020/10/sthothra-rathnam-slokams-11-to-20-simple/

ಆರ್ಕೈವ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ : http://divyaprabandham.koyil.org

ಪ್ರಮೇಯಂ (ಲಕ್ಷ್ಯ) – http://koyil.org
ಪ್ರಮಾಣಂ (ಶಾಸ್ತ್ರ ) – http://granthams.koyil.org
ಪ್ರಮಾತಾ (ಪೂರ್ವಾಚಾರ್ಯರು) – http://acharyas.koyil.org
ಶ್ರೀವೈಷ್ಣವ ಶಿಕ್ಷಣ/ಮಕ್ಕಳ ಪೋರ್ಟಲ್ – http://pillai.koyil.org